Avcıoğlu: Zamlar hayat pahalılığını kalıcılaştırdı

Halkın Partisi Merkez Yürütme Kurulu Üyesi Yusuf Avcıoğlu, yazılı açıklamasında akaryakıt ve elektrik tarifelerine yapılan ardışık zamların ithalat bağımlısı ada ekonomisinde çarpan etkisi yaratarak kalıcı bir hayat pahalılığına yol açtığını ileri sürdü. Avcıoğlu, bir ekonominin başarısının komşu ülkenin etiket fiyatıyla değil, vatandaşın alım gücüyle ölçülmesi gerektiğini vurguladı.

Türkiye ve Güney Kıbrıs'la yapılan "daha ucuz akaryakıt" karşılaştırmasının temel makroekonomik rasyolardan yoksun olduğunu belirten Avcıoğlu, fiyat endekslerinin nominal rakamlar değil enflasyon oranları ve satın alma gücü paritesi üzerinden ölçüldüğünü, KKTC'nin kıyaslanan iki ülkenin de üzerinde kronik bir enflasyon sarmalında bulunduğunu söyledi. Avcıoğlu, "Akaryakıt halkımız için görece ucuz değil; tam aksine, erişilmesi en maliyetli temel ihtiyaçlardan biridir" ifadelerini kullandı.

Fiyat İstikrar Fonu eleştirisi

Fiyat İstikrar Fonu gibi enstrümanların kriz dönemlerinde fiyat dalgalanmalarını absorbe etmesi gerekirken bütçe açıklarını kapatmak için tüketildiğini savunan Avcıoğlu, koruyucu mekanizmaların tasfiyesiyle Maliye'nin cari harcamaları fonlamak için sürekli borçlanma yoluna gittiğini ve bütçe üzerinde yüksek faiz yükü oluştuğunu belirtti. Ortaya çıkan finansal sıkışıklık nedeniyle devletin temel tüketim maddelerinde bile sübvansiyon programları uygulayamaz hale geldiğini söyledi.

Küçük esnafın yüksek enerji maliyetleri altında "hiçbir somut kriter barındırmayan masa başı resen vergiler" ile batma noktasına sürüklendiğini ifade eden Avcıoğlu, kayıt dışı kazançların üzerine gidilmesi yerine küçük işletmelerin ek vergilerle boğulmasının kepenk kapanmalarını hızlandırdığını ve istihdamı vurduğunu söyledi.

Malta, Mauritius ve Cabo Verde örnekleri

Ada ekonomisi olmanın getirdiği çaresizlik gerekçesinin uluslararası uygulamalar incelendiğinde geçerliliğini yitirdiğini savunan Avcıoğlu, Malta'da Avrupa Komisyonu ve Malta Maliye Bakanlığı verilerine göre 2022-2024 arasında yılda ortalama 320-600 milyon avro doğrudan enerji ve akaryakıt sübvansiyonu sağlandığını, bu kalemin 2025-2026 bütçesinde 152 milyon avroya güncellendiğini aktardı.

Mauritius'ta genel bütçeden bağımsız bir "Fiyat İstikrar Hesabı" bulunduğunu ve bu hesabın küresel kriz döneminde yaklaşık 3,4 milyar rupi zarar pahasına akaryakıt ve LPG fiyatlarını sübvanse ettiğini belirten Avcıoğlu, Cabo Verde'nin ise kriz döneminde otomatik fiyatlandırma mekanizmasını askıya alarak küresel fiyat artış yükünün yüzde 70'ini bütçeden karşıladığını ve zamları sınırladığını söyledi.

Önerilen adımlar

Avcıoğlu, KKTC ekonomisini sürdürülebilir kılmak için kamudaki gösteriş harcamalarının kesilerek yaratılacak mali alanın elektrik tarifelerinin dengelenmesi ve temel gıda desteğinde kullanılmasını, vergi yükünün küçük esnafa değil kayıt dışı ekonomiye yönlendirilmesini, Fiyat İstikrar Fonu'nun bütçe açığı kapatmak veya maaş ödemek için kullanılmasının yasaklanmasını ve akaryakıt-enerji ürünlerindeki fon ile KDV oranlarının küresel petrol fiyatlarına göre esnek hale getirilmesini önerdi.

Avcıoğlu, "Yaşanan sorunların temel kaynağı, rasyonel ve bilimsel ekonomik enstrümanların dönemsel mali açıkları kapatmak adına tüketilmesidir" dedi ve kamu maliyesinin bütçe denkliğini esas alan, kaynakları verimli kullanan bir yönetim anlayışıyla rasyonel bir zemine oturtulması gerektiğini savundu.