Beşparmak Düşünce Grubu'nun panelinde Kıbrıs konusu ele alındı

Beşparmak Düşünce Grubu, "Neden Egemen Eşitlik ve Eşit Uluslararası Statü?" konulu bir panel düzenledi. Panelin moderatörlüğünü Grubun Genel Koordinatörü M. Ergün Olgun yürüttü.

Panelde ilk sözü alan Kıbrıs Türk Tarih Kurumu Başkanı İsmail Bozkurt, Kıbrıs sorununun köklerinin 1950 Enosis plebisiti, 1963 olayları ya da 1974'te yaşananlarla sınırlı olmadığını, meselenin tarihsel köklerinin çok daha eskiye uzandığını söyledi. Bozkurt, 1960'ta kurulan ortaklık düzeninin Rum tarafının Enosis tutkusuna yenilerek işgal edildiğini belirterek, egemen eşitlik ve eşit statü temelinde bir uzlaşı için mücadelenin sürdürülmesi gerektiğini ifade etti.

Panelin ikinci konuşmacısı Prof. Dr. Sadi Çaycı, Kıbrıs'taki devlet yapılarını uluslararası kamu hukuku çerçevesinde ele aldı. Çaycı, 1960 Kıbrıs Cumhuriyeti'nin Zürih ve Londra Antlaşmaları ile 16 Ağustos 1960 tarihli Kuruluş, Garanti ve İttifak Antlaşmaları'na dayandığını, bu antlaşmaların iki toplumlu ve eşit ortaklık esasına dayanan anayasal düzeni oluşturduğunu vurguladı. Belirleyici kırılma noktasının Aralık 1963 olduğunu belirten Çaycı, Türkiye'nin 20 Temmuz 1974 müdahalesini Garanti Antlaşması'nın 4'üncü maddesi kapsamında değerlendirdi ve "Kıbrıs uyuşmazlığı 1974'te başlamamıştır, 1974 sonuçtur" dedi. Çaycı, kuzeydeki durumun da güneydekiyle aynı ölçüde fiili bir durum olduğunu, bu tablonun sorumlusunun Kıbrıs Türk toplumu olmadığını sözlerine ekledi.

Üçüncü panelist Dr. İlkay Türkeş Yuşan, Kıbrıs meselesini Doğu Akdeniz'deki güvenlik rekabeti, enerji politikaları ve değişen ittifak ilişkileri bağlamında ele aldı. Yuşan, GKRY'nin ABD, Fransa, Yunanistan, İsrail ve diğer aktörlerle geliştirdiği askeri ilişkilerin adayı bölgesel rekabetlerin içine çektiğini, İngiliz üslerinin bölgesel operasyonlarda kullanılmasıyla GKRY'nin bir harekat üssüne dönüştüğünü belirtti. Yuşan, egemen eşitlik ve eşit statünün müzakerenin sonucu değil, öncesinde oluşturulması gereken zemin olduğunu, "tek ada, iki devlet gerçeği"nin uluslararası kabulünün dış politika hedefi olması gerektiğini söyledi.

Son konuşmacı Doç. Dr. Hasibe Şahoğlu, Kıbrıs meselesini güncel siyasi, hukuki, güvenlik ve jeopolitik bir gerçeklik olarak değerlendirdi. Meselenin yalnızca iki halk arasındaki uyuşmazlık olmadığını belirten Şahoğlu, çözüm arayışında tarafların siyasi statüsünün hangi temelde şekilleneceğinin önemine dikkat çekti. Federasyon modelini yapısal açıdan inceleyen Şahoğlu, iki üyeli federasyonların güven eksikliği, nüfus ve ekonomik güç farklılıkları, veto mekanizmaları ve ortak siyasi irade yetersizliği nedeniyle istikrarsızlık riski taşıyabileceğini ifade etti.