Bilim insanları şimdiye kadarki en uzak hızlı radyo patlamasını tespit etti

Science dergisinde yayımlanan yeni bir araştırmaya göre bilim insanları, evren henüz yaklaşık 3 milyar yaşındayken ortaya çıkan bir hızlı radyo patlaması tespit etti. FRB 20240304B olarak adlandırılan patlamanın, şimdiye kadar tespit edilen en uzak patlama olduğu ve önceki mesafe rekorunu ikiye katladığı belirtiliyor.

Hızlı radyo patlamaları, Güneş'in aylar ya da yıllar içinde yaydığı enerjiyi milisaniyeler içinde açığa çıkarabilen yoğun radyo dalgası patlamaları olarak tanımlanıyor. İlk kez 2007'de keşfedilen bu sinyaller, o tarihten bu yana bilim insanlarını şaşırtmayı sürdürüyor; 2007'den bu yana 10 binden fazla hızlı radyo patlaması tespit edildi.

Patlama, Güney Afrika'daki MeerKAT radyo teleskobuyla saptandı; ardından NASA'nın James Webb Uzay Teleskobu kullanılarak patlamanın ev sahibi galaksisi belirlendi. Araştırmanın baş yazarlarından Sydney Üniversitesi'nden Dr. Themiya Nanayakkara, patlama meydana geldiğinde Dünya'nın ve Güneş'in henüz var olmadığını söyledi.

James Webb'den elde edilen veriler, patlamanın etrafında az miktarda metal bulunan, çok yüksek hızda yıldız oluşturan genç ve küçük bir galaksiden kaynaklandığını gösterdi. Nanayakkara, radyo patlamasına neden olan mekanizmanın, bunun düşük metal içeren genç galaksilerde üretilebildiği gerçeğini de açıklaması gerektiğini belirtti.

Hızlı radyo patlamalarının kaynağına dair çeşitli teoriler bulunuyor; bunlardan biri, çok güçlü manyetik alana sahip nötron yıldızları olan magnetarlar. Nanayakkara, bazı patlamaların sürekli tekrarladığını, bazılarının bir süre tekrarlayıp durduğunu, bazılarının ise tek seferlik gerçekleşip bir daha görülmediğini aktardı. Yeni keşfedilen uzak patlamanın tek seferlik mi yoksa tekrarlayan bir sinyal mi olduğu henüz netlik kazanmadı.

Nanayakkara, uzak patlamaların daha fazla tespit edilmesinin, bilim insanlarının uzak evrendeki görünmeyen maddeyi haritalamasını sağlayacağını belirtti.

Evrenin madde haritası

Hızlı radyo patlamalarını ilk keşfeden astrofizikçilerden Swinburne Üniversitesi'nden Prof. Dr. Matthew Bailes, yeni makaleyi bu patlamaların evreni incelemek için ne kadar güçlü olduğunun bir doğrulaması olarak nitelendirdi. Bailes, bu patlamaları evrendeki atom sayısını saymanın temel bir yolu olarak tanımladı; patlamalar içinden geçtikleri parçacıklardan etkileniyor ve bilim insanlarının optik teleskoplarla görülemeyen maddeyi saymasını sağlıyor.

Araştırmada yer almayan Swinburne Üniversitesi'nden astrofizikçi Dr. Sara Webb, bu patlamaların Dünya'ya ulaşmak için ne kadar maddeden geçmeleri gerektiğine dair bir görüş hattı sayımı olarak kullanılabileceğini söyledi. Webb, keşfin hızlı radyo patlamalarının erken evrende çok yaygın olabileceğini gösterdiğini belirtti.