Ekim ayında meme kanseri farkındalığı: bilinmesi gereken temel bilgiler

Ekim ayı, dünyada Meme Kanseri Farkındalık Ayı olarak kabul ediliyor. Dünya Sağlık Örgütü'nün güncel verilerine göre meme kanseri, dünyada kadınlarda en sık görülen kanserlerden biri. Hastalık erkeklerde de ortaya çıkabiliyor.

Meme kanserlerinin yaklaşık %80'i, cinsiyet ve yaş dışında belirgin bir risk faktörü bulunmayan kadınlarda görülüyor. Bu nedenle ailede kanser öyküsü bulunmamasının hastalığın ortaya çıkmayacağı anlamına gelmediği belirtiliyor. Yaşın ilerlemesi, aile öyküsü, bazı kalıtsal gen değişiklikleri ve üreme özellikleri risk faktörleri arasında sayılıyor; ancak bir risk faktörünün bulunması kesin tanı anlamına gelmediği gibi, risk faktörü bulunmaması da hastalığın görülmeyeceği garantisi vermiyor.

Belirti ve tarama

Meme kanseri her zaman belirti vermeyebiliyor. Memede yeni ortaya çıkan ve alışılmadık değişikliklerin sağlık profesyonelleri tarafından değerlendirilmesi gerekiyor; her meme kitlesinin kanser olmadığı, ağrısız bir kitlenin de önemsiz sayılmaması gerektiği vurgulanıyor.

Kendi kendine meme muayenesinin amacının sürekli kaygı yaşamak değil, kişinin kendi memesinin normal görünüm ve hissini tanıması olduğu ifade ediliyor. Meme dokusunun cinsiyetten bağımsız bir beden parçası olduğu, erkeklerde de meme kanseri görülebileceği ve trans bireylerin meme sağlığı ihtiyaçlarının kullandıkları hormonlar, geçirdikleri cerrahi işlemler ve kişisel risk faktörleri doğrultusunda sağlık profesyonelleriyle değerlendirilmesi gerektiği belirtiliyor.

Kendi kendine kontrolün mamografi ihtiyacını ortadan kaldırmadığı da hatırlatılıyor. Çeşitli ülkelerde kanser tarama programları kapsamında 40-69 yaş arasındaki kadınlara genellikle iki yılda bir mamografi taraması sunuluyor. Ailede meme veya yumurtalık kanseri öyküsü ya da bilinen genetik risk bulunan kişilerin takip planının hekim tarafından bireysel olarak değerlendirilmesi gerekebiliyor.

Çocuklar ve tedavi süreci

Çocuklara bedenlerinin tüm bölümlerinin normal ve konuşulabilir olduğunun öğretilmesinin, ilerleyen yaşamlarında sağlık sorunlarını daha rahat ifade edebilmelerine yardımcı olduğu belirtiliyor. Ergenlik döneminde memelerde görülen büyüme, hassasiyet ve gelişim farklılıklarının genellikle olağan olduğu, ancak genç bir kişinin endişelendiği bir değişiklik fark ettiğinde dinlenip gerektiğinde sağlık profesyoneline yönlendirilmesi gerektiği vurgulanıyor.

Meme kanseri tanısının yalnızca bedeni değil, beden algısı, cinsellik, partner ilişkileri, doğurganlık ve ruhsal iyi oluş gibi yaşamın birçok alanını etkileyebildiği de hatırlatılıyor.