Ekonomist Mungan: Bütçenin yüzde 80'i personel ve transferlere gidiyor

Ekonomist Zeren Mungan, KIBRIS TV'de Ali R. Çatal'ın sunduğu "Parapolitik" programında KKTC'nin ekonomik yapısı ve kamu yönetimine ilişkin değerlendirmelerde bulundu.

Mungan, kamu personel giderleri ile cari ve sosyal transferlerin bütçenin yüzde 80'inden fazlasını oluşturduğunu, bunun yatırım ve büyümeye ayrılabilecek bütçe hareket alanını daralttığını söyledi.

Kamu reformu ve denetim

Kamu Görevlileri Yasası'nın 1979'da yürürlüğe girdiğini ve yapılan değişikliklerin ağırlıklı olarak çalışanların hak ve menfaatlerine yönelik olduğunu belirten Mungan, kamu hizmetlerinin geliştirilmesine yeterince odaklanılmadığını kaydetti. Kamu çalışanlarının performansının yalnızca amirleri değil, hizmet sunulan vatandaşlar tarafından da değerlendirilmesi gerektiğini belirterek "360 derece performans değerlendirmesi" modeline işaret etti.

Maliye Teftiş ve İnceleme Kurulu ile Başbakanlık Denetleme Kurulu gibi yapıların siyasi etkiden uzak ve daha bağımsız çalışması gerektiğini savunan Mungan, denetimlerde suç unsuru bulunması halinde raporların doğrudan savcılığa aktarılmasını sağlayacak mekanizmalar önerdi.

Geçici istihdam ve teşvik eleştirisi

Geçici personelin sınav veya yeterlilik sürecinden geçmeden işe başlatılmasının hesap verebilirlik, adalet ve şeffaflık ilkeleriyle bağdaşmadığını söyleyen Mungan, bu uygulamanın nitelikli personele ihtiyaç duyulan alanlardaki eksikliklerin sürmesine yol açtığını belirtti.

Teşviklerin sürekli hale gelmesinin ekonomik açıdan sürdürülebilir olmadığını ifade eden Mungan, teşviklerin sektör ve ürüne göre belirli sürelerle, sağlık turizmi, agroturizm ve kültür turizmi gibi yüksek katma değer sağlayan alanlara yönelik hedefli şekilde uygulanabileceğini söyledi.

Borçlanma uyarısı

Kamu sektöründe 10 milyar TL'nin üzerinde bekleyen fatura bulunduğunu ileri süren Mungan, KKTC'de borçlanmanın ağırlıklı olarak yatırım yerine mevcut ödemelerin karşılanmasında kullanıldığını savundu. Borçlanma maliyetleri ve diğer yükümlülüklerle birlikte yıl sonu itibarıyla ciddi bir finansman yükü oluşabileceğini belirten Mungan, borçların gelecek nesillere aktarıldığına dikkat çekerek borçlanmanın kullanım amacına ilişkin daha sıkı kurallar getirilmesi gerektiğini söyledi.

Vatandaşların kamusal eğitim ve sağlık hizmetlerine yeterince güvenmediği için özel sektörden hizmet almak zorunda kaldığını belirten Mungan, bunun hanehalkı harcamalarını artırarak enflasyon üzerinde baskı oluşturduğunu kaydetti.