Erhürman: Hristodulidis'in Maraş-Mağusa önerisini kabul edemem

Cumhurbaşkanı Tufan Erhürman, Mustafa Alkan'ın "Er Meydanı" programında Kıbrıs sorunuyla ilgili bugüne kadar kamuoyuna açıklanmamış ayrıntıları paylaştı.

Erhürman, Rum lideri Nikos Hristodulidis'ten yazılı bir "19 maddelik paket" almadığını, ancak kendisine sözlü olarak Maraş'ın Birleşmiş Milletler yönetimine devredilmesi ve Mağusa Limanı'nın AB kontrolünde doğrudan ticarete açılması önerisinin iletildiğini ilk kez doğruladı. Erhürman bu öneri için "Bu benim kabul edebileceğim bir şey değil" dedi.

Maraş önerisine itiraz

Erhürman, Mağusa Limanı'nın zaten açık bir liman olduğunu, asıl sorunun Avrupa Birliği ile doğrudan ticaret yapılamaması olduğunu söyledi. Hristodulidis'e doğrudan ticaret tüzüğünün yürürlüğe girip girmeyeceğini sorduğunu, ancak yanıtın "hayır" olduğunu aktardı. Erhürman, Maraş'ın BM idaresine devredilmesinin karşılığında sunulan bu önerinin dengeli olmadığını savundu ve aynı formülün 2006'da Mehmet Ali Talat döneminde de gündeme geldiğini ve o dönem reddedildiğini hatırlattı.

"19 maddelik kâğıt yok"

Erhürman, kamuoyunda "19 öneri" olarak bilinen paketin kendisine yazılı biçimde iletilmediğini, Hristodulidis'in görüşmelerde bazı başlıkları sözlü olarak dile getirdiğini, kendisinin bunları not aldığını ancak hiçbir zaman 19 maddeye ulaşmadığını söyledi. Erhürman, 19 madde kapsamında dile getirilen Pile'ye birlikte gidilmesi, Gençlik Teknik Komitesi, Kültürel Miras Teknik Komitesi ve sivil toplum toplantılarının birlikte ziyaret edilmesi gibi başlıkları zaten kabul ettiğini belirtti. Asıl itirazının, BM Genel Sekreteri'nin temmuz sonunda masaya koyduğu yedi güven artırıcı önlem sonuçlanmadan yeni bir 19 maddelik gündem oluşturulmasına olduğunu söyledi.

New York'taki üçlü görüşme

Erhürman, New York'ta Hristodulidis'in talep ettiği üçlü görüşmeye katılmama gerekçelerini de anlattı. Görüşme önerisinin BM Genel Sekreteri Antonio Guterres'ten değil, Hristodulidis'ten geldiğini vurguladı. Yedi maddeden birkaçında uzlaşma ihtimali olması halinde toplantıya katılmaya hazır olduğunu BM yetkilisi Maria Angela Holguin'e ilettiğini, ancak geri dönüş alamadığını söyledi. Holguin'in daha sonra Hristodulidis'in dönüşümlü başkanlığı kabul etmeye hazır olduğunu aktardığını, kendisinin de bunu ilkesel olarak kabul ettiğini ancak dönemlerin ve ayrıntıların müzakereye açık olması koşulunu koyduğunu, buna da yanıt alamadığını belirtti. Dönüşümlü başkanlığın güvenlik ve garantiler konusundaki taleplere bağlanmasına karşı olduğunu söyledi.

"Sonuç odaklı" yaklaşım

Müzakere masasından kaçtığı yönündeki eleştirilere yanıt veren Erhürman, "Görüşme olsun diye görüşme yapmam, müzakere olsun diye müzakere yapmam. Sizi bu masada on sene daha süründürmem" dedi. Metodoloji konusunda anlaşma sağlanmadan ve güven artırıcı önlemlerde anlamlı ilerleme kaydedilmeden resmi müzakereye geçmeyeceğini söyledi.

Taşınmaz mal davaları ve diğer konular

Erhürman, kuzeydeki taşınmaz mallar nedeniyle açılan davalar ve tutuklamalarla ilgili olarak hukukun siyasetin enstrümanı haline getirildiğini söyledi. Kıbrıs Türk tarafının 2005'te Taşınmaz Mal Komisyonu'nu kurarak Kıbrıslı Rumların mülkiyet haklarını tanıdığını, buna karşılık güneyde Kıbrıslı Türklere yönelik benzer bir mekanizma bulunmadığını belirtti.

Karma evliliklerden doğan çocukların Kıbrıs Cumhuriyeti ve AB vatandaşlığı sorununun uluslararası gündeme girdiğini, konunun artık BM Genel Sekreteri Guterres'in güven artırıcı önlemler listesinde yer aldığını söyledi. Bazı çocuklara vatandaşlık verilmeye başlandığını ancak bunun yeterli olmadığını vurguladı.

Türkiye'ye giriş yapamayan Kıbrıslı Türklerle ilgili sorunun tam olarak çözülmediğini, bu konudaki girişimlerinin sürdüğünü belirten Erhürman, Ankara ile Kıbrıs sorunu yaklaşımında görüş ayrılığı bulunduğu iddialarını reddederek Türkiye ile tam bir istişare içinde olduklarını söyledi.