Erhürman ile Hristodulides 26 Ağustos'ta BM gözetiminde buluşacak

Kıbrıs Türk lideri Tufan Erhürman ile Kıbrıs Rum lideri Nikos Hristodulides, 26 Ağustos Çarşamba günü saat 16.00'da Birleşmiş Milletler himayesinde bir araya gelecek. Görüşmenin, BM Genel Sekreteri'nin Kıbrıs Özel Temsilcisi Khassim Diagne'nin eski Lefkoşa Havalimanı yakınındaki ara bölgede bulunan resmî konutunda yapılması öngörülüyor.

BM Genel Sekreteri António Guterres, 27-29 Temmuz'da adaya yaptığı ziyarette iki liderle de görüşmüş ve Kıbrıs, Türkiye, Yunanistan, Britanya ile BM'nin katılacağı gayriresmî bir 5+1 konferansının düzenlenmesini güven artırıcı önlemler, müzakere yöntemi ve özlü konular başlıklarında yeterli hazırlık yapılması koşuluna bağlamıştı. 26 Ağustos'taki görüşme resmî müzakerelerin yeniden başlaması anlamına gelmeyecek; bunun yerine hazırlık çalışmalarının tamamlanıp genişletilmiş bir toplantının koşullarının oluşup oluşmadığına dair ilk göstergeyi verecek.

Geçiş kapıları ve yakınlaşmalar belgesi

Görüşmenin ilk gündeminin yeni geçiş kapıları, önceki müzakerelerde sağlanan yakınlaşmaların kayda geçirilmesi ve liderlerin daha sık buluşmasına imkân verecek bir takvim olması bekleniyor. Erhürman, Hristodulides'e haftada bir görüşme önerdi. İki tarafın temsilcileri Mehmet Dana ile Menelaos Menelaou, 20 Ağustos'taki görüşmelerinde liderlerin daha sık bir araya gelmesi konusunda ilkesel uzlaşıya vardı; ancak geçiş kapıları konusunda yeni bir anlaşma sağlanamadı.

Başlıca tartışma konusu Haspolat-Mia Milia ile Akıncılar-Louroujina, Lymbia, Athienou, Pyroi-Gaziler ve Aglantzia-Eylence bağlantılarını kapsayan paket. Taraflar arasında güzergâh, denetim, güvenlik ve yararların paylaşımı konularında görüş ayrılığı sürüyor. Rum tarafı ayrıca Akıncılar-Louroujina bağlantısının yeniden pakete alınmasını, Erenköy-Kokkina bölgesinden bir geçiş açılmasına bağladı; Kıbrıs Türk tarafı bu talebi ayrı bir güvenlik ve toprak meselesi olarak değerlendiriyor.

Geçmiş müzakerelerde, özellikle 2017'deki Crans-Montana konferansına kadar sağlanan yakınlaşmaları tek bir belgede toplama çalışması da sürüyor. Bu çalışmayı Kanadalı BM yetkilisi John McGarry'nin koordine ettiği, belgenin Guterres'in kişisel temsilcisi María Angela Holguín tarafından sunulmasının beklendiği bildirildi.

Diplomatik gerginlik ve kültürel etkinliklere yönelik kampanya

Görüşme öncesinde, Rum Dışişleri Bakanlığı'nın yabancı misyonları arayarak diplomatları Erhürman'ın özel temsilcisi Mehmet Dana'nın düzenleyeceği bilgilendirme toplantısına katılmamaya teşvik ettiği yönündeki haberler atmosferi gerginleştirdi. Erhürman, BM ile Avrupa Birliği'ni konuyu incelemeye çağırdı.

Ayrıca Sırbistan merkezli EXIT organizasyonu, ELAM ve diğer Rum siyasi çevrelerin kampanyası sonrasında 18 Eylül'de Girne Kalesi yakınında planlanan NEXUS etkinliğinden çekildi. ELAM, 10 Ekim'deki Zamna müzik festivali ile Yakın Doğu Üniversitesi'nde düzenlenecek FC Barcelona gençlik kampının da iptalini istedi; ancak bu iki etkinliğin iptaline ilişkin bir doğrulama bulunmuyor.

Erhürman, Kıbrıs Türk tarafının kışkırtılarak çözüm politikasından uzaklaştırılamayacağını, sabır ve kararlılıkla ilerleyeceklerini söyledi.

Ankara'nın tutumu

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Kıbrıs Türklerinin egemen eşitliğini, güvenliğini ve Doğu Akdeniz'deki meşru çıkarlarını göz ardı eden hiçbir girişimin başarıya ulaşamayacağını yineledi. Türkiye, Kuzey Kıbrıs'a F-16 uçakları ile hava savunma unsurları konuşlandırdığını, bunun garantörlük sorumlulukları çerçevesinde alınan bir önlem olduğunu belirtiyor. Önerilen Türk Deniz Yetki Alanları Kanunu ise henüz yasalaşmadı.

26 Ağustos görüşmesinin, taraflar arasındaki geçiş kapıları, yakınlaşmaların korunması, görüşme sıklığı ve Kıbrıs Türklerinin uluslararası temaslarına yönelik kampanya konularında ne ölçüde ilerleme sağlanacağını gösterip göstermeyeceği izlenecek.