Eski İngiliz Hava Kuvvetleri Komutanı Graydon: Federal çözüm artık mümkün değil
İngiltere'nin eski Hava Kuvvetleri Komutanı Sir Michael Graydon, 'Kıbrıs'ın Geleceği: İki Devletli Çözümün Gerekliliği' başlıklı panelde, 60 yılı aşkın deneyiminin kendisini federal çözümün uygulanabilir olmadığı sonucuna götürdüğünü söyledi.

İngiltere'nin eski Hava Kuvvetleri Komutanı, emekli Hava Orgeneral Sir Michael Graydon, katıldığı bir panelde Kıbrıs sorununa ilişkin 60 yılı aşkın gözlem ve deneyimlerini paylaştı. 1964'ten bu yana Kıbrıs meselesiyle ilgilendiğini belirten Graydon, geçmişte federal çözümü ve 2004 Annan Planı'nı desteklediğini, ancak yaşanan gelişmelerin kendisini farklı bir sonuca götürdüğünü söyledi.
Graydon, federal çözüm arayışının uygulanabilir olmadığını kabul etmek zorunda kaldığını belirterek, kalıcı bir çözümün Kıbrıs Türk halkının eşit haklarını ve statüsünü tanıması gerektiğini vurguladı. Ada'da fiilen işleyen iki devlet bulunduğu gerçeğine saygı gösteren bir yaklaşım geliştirilmesi çağrısında bulundu.
1974 ve Denktaş dönemi
Kıbrıs'a ilk kez 1964'te Kraliyet Hava Kuvvetleri bünyesinde geldiğini, 1967'de ise yeniden Ada'ya yerleşerek Ağrotur'da görev yaptığını anlatan Graydon, 1963 sonrasında Kıbrıslı Türklerin enklavlara sıkıştırıldığını ve saldırılara maruz kaldığını gözlemlediğini söyledi. Temmuz 1974'te Yunanistan destekli darbeyle Makarios'un yerine Nikos Sampson'un getirilmesinin Enosis hedefli uzun süreli bir kampanyanın sonucu olduğunu belirten Graydon, Türkiye'nin 1960 Garanti Antlaşması'ndan doğan haklarına dayanarak gerçekleştirdiği müdahaleyi hem hukuki hem insani gerekçelerle haklı bulduğunu ifade etti.
2001 yılında Kurucu Cumhurbaşkanı Rauf Denktaş'a yazdığı mektupta Kıbrıs Türklerinin haklarının göz ardı edilmemesi gerektiğini vurguladığını hatırlatan Graydon, Denktaş'ın haklar önceden tanınmadan müzakere yürütülmesine yönelik çekincelerini zamanla daha iyi anladığını kaydetti.
2004 referandumu ve AB üyeliği eleştirisi
2004 Annan Planı referandumunda Kıbrıs Türklerinin büyük çoğunlukla "evet", Kıbrıs Rumlarının ise "hayır" dediğini hatırlatan Graydon, referandum sonrasında Kıbrıs Türklerine yönelik izolasyonun hafifletilmesi, ticaretin kolaylaştırılması ve mali yardım sağlanması yönünde verilen sözlerin büyük ölçüde tutulmadığını söyledi.
Avrupa Birliği'nin kapsamlı bir çözüm sağlanmadan 1 Mayıs 2004'te Kıbrıs Cumhuriyeti'ni üyeliğe kabul etmesini eleştiren Graydon, bu kararla AB'nin çözüm öncesinde sahip olduğu baskı araçlarını kaybettiğini, Kıbrıs Türklerinin ise izolasyon altında kalmaya devam ettiğini belirtti. İngiltere'nin eski Dışişleri Bakanı Jack Straw'un da daha sonra bu sürecin başarısızlığını kabul ettiğini aktardı.
İki toplum arasındaki uçurum
Avrupa Politika Çalışmaları Merkezi'nin 2009 araştırmasına göre Kıbrıs Türklerinin yüzde 71'inin uluslararası alanda tanınan iki devleti desteklediğini, Kıbrıs Rumlarının yüzde 80'inin ise Ada'nın tamamını kapsayan üniter bir devleti tercih ettiğini aktaran Graydon, bu sonuçların iki toplumun beklentileri arasındaki uçurumu gösterdiğini söyledi. 2017'de Crans-Montana'daki müzakerelerin başarısızlıkla sonuçlanmasının da federal çözüme ilişkin kuşkularını güçlendirdiğini belirtti.
Türkiye'nin bölgesel ve uluslararası alanda artan etkisinin yeni fırsatlar yaratıp yaratamayacağının değerlendirilmesi gerektiğini ifade eden Graydon, uygun resmî anlaşmalar ve güvenlik düzenlemeleriyle desteklenen iki ayrı devlete dayalı çözüm seçeneğinin incelenmesi gerektiğini söyledi. Birleşmiş Milletler ve Avrupa Birliği öncülüğündeki yeni girişimlerin, bu kurumların geçmişteki başarısızlıklarını ve 2004 sonrası verdikleri sözleri yerine getirmeden sürdürülmesinin haklı gösterilmesinin zor olduğunu vurgulayan Graydon, federal çözümün hâlâ gerçekçi bir seçenek olup olmadığının tartışılması çağrısında bulundu.
Kıbrıs'ın kaydını kaçırma
Her gün bir "Kıbrıs'ın Hikâyesi", son dakika ve günün özeti — takipte kal.
İlgili Kayıtlar
Eski Başmüzakereci Olgun: İki devlet, iki düşman toplum değildir
Beşparmak Grubu Koordinatörü ve eski Kıbrıs Türk Başmüzakerecisi Ergün Olgun, İstanbul'daki bir sempozyumda 50 yıllık federal müzakerelerin başarısız olduğunu söyleyerek iki devletli çözümün ciddiye alınması çağrısında bulundu.

Ertuğ: Kıbrıs’ta iki egemen devlet gerçeği kabul edilmeli
Emekli Büyükelçi ve eski müzakereci Osman Ertuğ, İstanbul’da düzenlenen bir toplantıda federasyon arayışlarının yarım asrı aşkın süredir sonuçsuz kaldığını belirterek, Kıbrıs’taki iki bağımsız devletin varlığının uluslararası toplumca kabul edilmesi gerektiğini söyledi.

Beşparmak Grubu Koordinatörü Olgun: İki devlet, iki düşman toplum demek değildir
Eski Kıbrıs Türk Başmüzakerecisi Ergün Olgun, bir sempozyumdaki sunumunda federasyon temelli müzakerelerin sonuç vermediğini belirterek, kalıcı barışın iki tarafın egemen eşitliği temelinde kurulacak iş birliğiyle mümkün olabileceğini söyledi. Olgun, Birleşmiş Milletler'in federasyon ısrarını eleştirerek Kıbrıs Türk halkına uygulanan kısıtlamaların kaldırılmasını istedi.

Cumhurbaşkanı Erhürman: Aralıktaki üçlü görüşmeden yüzde 51 umutluyum
Tufan Erhürman, siyasi eşitlikten vazgeçecek bir Kıbrıslı Türk liderin hiçbir zaman çıkmayacağını söyledi; Guterres'in katılacağı Aralık ayındaki üçlü görüşmeden yüzde 51 umutlu olduğunu belirtti.
