Güney Kıbrıs'ta 'casus van' soruşturması başlamadan durduruldu

Güney Kıbrıs'ta 2019 yılında ortaya çıkan ve yüksek teknolojili dinleme cihazlarıyla donatılmış bir minibüsün yabancı istihbarat toplama faaliyetlerinde kullanıldığı ortaya çıkan "casus van" skandalına ilişkin yeni bir araştırma girişimi, başlamadan sona erdi.

Skandalın merkezinde eski bir İsrail istihbarat subayı ve WiSpear şirketinin sahibi iş insanı Tal Dilian bulunuyordu. Dilian ve şirketi hakkında 2021 yılında Güney Kıbrıs'ta yasa dışı dinleme ve gizlilik ihlali suçlamalarıyla açılan davada Dilian beraat etmişti.

Yolsuzlukla Mücadele Birimi, olayı yeniden araştırmak üzere iki İngiliz avukat-araştırmacı ile bir Rum avukat üzerinde anlaşmıştı. Ayrıca 2022 yılında Tal Dilian hakkında cezai kovuşturma yürüten bağımsız sorgu memuru İlias Stefanu ile iki çalışma arkadaşının bu araştırmayı yapması da gündeme gelmişti.

Ancak Başsavcılık, Yolsuzlukla Mücadele Birimi'nin kuruluş ve işleyişini düzenleyen yasanın 10. maddesine dayanarak bu araştırmanın yapılmasına karşı çıktı. Cezai araştırmanın dört yıl önce tamamlandığı ve sorgu memurunun raporunun cezai kovuşturma gerektirdiği belirtilse de olay yargıya taşınmamıştı. Yasanın, cezai araştırmanın tamamlanmasından dört yıl sonra Yolsuzlukla Mücadele Birimi tarafından paralel bir araştırma yapılmasını yasakladığı yönünde hukuki yorumlar yapıldı.

Araştırmanın önlenmesinin ardında çıkar çatışması olabileceği de öne sürüldü. Başsavcı Yardımcısı Savvas Angelidis'in kardeşinin Tal Dilian'ın yakın çalışma arkadaşlarıyla iş ilişkisi bulunduğu, Dilian'ın şirketler mukayyitliğine yönelik kaydının ise 2018'de savunma bakanlığına atanmasından önce Angelidis'in ortağı olduğu avukatlık şirketi tarafından yapıldığı belirtildi.

Başsavcı yanıtı

Başsavcı Yorgos Savvidis, katıldığı bir yayında olayın örtbas edildiğine dair tüm suçlamaları reddetti. Araştırmanın ilerletilememesine ilişkin kararın Yolsuzlukla Mücadele Birimi'ne ait olduğunu söyleyen Savvidis, Angelidis ile ilgili çıkar çatışması konusunun da gündeme gelmediğini belirtti. Savvidis, Hukuk Dairesi'nin kararına ilişkin mahkûmiyete yol açacak yeterli nitelikte ve ağırlıkta kanıt bulunmadığını ifade etti. Yazılı açıklamasında ise olayın geçmiş yıllarda sorgu makamlarınca cezai soruşturma kapsamında araştırıldığını vurguladı.

AKEL, konuyla ilgili yaptığı açıklamada "casus van" meselesinin yeniden açılmasını istedi. Örtbasın hukuk devletini küçük düşürdüğünü belirten parti, araştırmanın sonlandırılmasının ciddi hukuki ve kurumsal soru işaretlerine yol açtığını kaydetti. ELAM ve DİSİ'nin konuya ilişkin sessiz kaldığına da dikkat çekildi.