Hüseyin Ekmekçi: Çöpü yönetemezseniz, çöp sizi yönetmeye başlar

Hüseyin Ekmekçi, kaleme aldığı yazıda Güngör Katı Atık Tesisi'nin uzun süredir kötü yönetildiğini, yüzeyde söndürülmüş görünen yangının yer altında sürmeye devam ettiğini savunuyor. Ekmekçi'ye göre halka sadece "yangın kontrol altında" denilmesi yeterli değil; bölgeye yayılan zehirli dumanın çocuklara solutulduğu bir tablo ortaya çıkıyor.

Yazara göre öncelikle Güngör'deki yer altı yangını, sadece yüzeye su sıkılarak değil, ısı haritası çıkarılıp yangın noktaları tek tek açılarak ve uzman ekiplerle kontrollü şekilde söndürülmeli. Gaz birikimi ve patlama riskinin sürekli ölçülmesi, gaz toplama sisteminin yeniden çalıştırılması, sızıntı suyu havuzları ve arıtma sisteminin onarılması gerektiğini belirtiyor. Bölgeye kalıcı hava ölçüm cihazları kurulmasını ve ölçüm sonuçlarının günlük olarak halka açıklanmasını, bu sürece Sağlık Bakanlığı'nın da dahil edilmesini öneriyor.

Entegre Atık Yönetimi Çağrısı

Ekmekçi, Güngör'ü kurtarmanın tek başına yeterli olmadığını, asıl çözümün ülke çapında entegre bir çöp yönetimine geçmek olduğunu vurguluyor. Her belediyenin farklı yöntem uyguladığı mevcut yapının sona ermesi, belediyeler, Çevre Koruma Dairesi ve ilgili bakanlıkların tek bir atık politikası altında buluşması gerektiğini yazıyor.

Yazıda evlerde ve iş yerlerinde kademeli olarak zorunlu ayrıştırma, cam-metal-kâğıt-plastik için ayrı toplama sistemleri, Gazimağusa'daki mevcut aktarma istasyonunun kullanımı ile Girne, Güzelyurt ve İskele-Karpaz bölgelerinde yeni aktarma merkezlerinin kurulması öneriliyor. Budama ve bahçe atıklarının Güngör'e gömülmeyip kompost ve malç üretiminde değerlendirilmesi, inşaat molozunun kırma tesislerinde işlenerek yol altyapısında kullanılması gerektiği ifade ediliyor.

Ekmekçi ayrıca depozito sisteminin hayata geçirilmesini, "kirleten öder" ilkesinin uygulanmasını ve Güngör'e giren her aracın tartılıp getirilen atığın dijital olarak kayıt altına alınmasını istiyor. Tesis işletmesinin siyasi ilişkilerden bağımsız, teknik yeterlilik esasına göre belirlenmesi ve bağımsız çevre mühendisleri ile meslek odalarının denetime katılması gerektiğini savunuyor.

Yazar, önerdiği modelin kişisel bir tahmin değil, alanda çalışan uzmanların raporları, belediyelerin talepleri ve dünyadaki uygulamalara dayandığını belirtiyor. Güngör'ü yalnızca bir çevre sorunu değil; halk sağlığı, yönetim ve denetim sorunu olarak tanımlıyor.