İlksoy Aslım: Yeni dünya haritası kararı bir mantalite değişimi

Birleşmiş Milletler Genel Kurulu, kıtaların yüzölçümlerini gerçeğe daha yakın gösteren "Equal Earth" (Eşit Dünya) projeksiyonunun kullanımını teşvik eden kararı 164 ülkenin desteğiyle kabul etti. Kararla, bu projeksiyonun eğitim, kamu kurumları ve uluslararası platformlarda yaygınlaştırılması hedefleniyor.

Kıbrıs TV'de Elif Çatal'ın sunduğu "Gün Ortası" programına konuk olan İlksoy Aslım, kararı değerlendirdi. Aslım, değişimin yalnızca kıtaların haritadaki büyüklüklerini değiştiren teknik bir düzenleme olmadığını, aynı zamanda "bir mantalite ve dünyaya bakış değişimi" anlamına geldiğini söyledi.

Afrika'nın Kuzey'in üstünlüğünü reddi

Mercator haritasının deniz keşifleri sırasında denizcilere kolaylık sağlamak amacıyla hazırlandığını, ancak ortaya çıkan haritanın ülkelerin gerçek coğrafi büyüklükleriyle örtüşmediğini belirten Aslım, bu haritada Grönland'ın Afrika'dan daha büyük göründüğüne dikkat çekti. Yeni haritada ise Grönland'ın Afrika'nın yaklaşık 14'te biri büyüklüğünde olduğunu ifade etti.

Mercator haritasında Avrupa'nın Afrika'ya yakın büyüklükte göründüğünü, ABD ve Kanada'nın da Afrika'dan daha büyük algılandığını dile getiren Aslım, yeni projeksiyonla bu görüntünün değişeceğini ve bunun Afrika'nın Kuzey'in üstünlüğünü reddetmesi anlamına geldiğini kaydetti.

Togo'nun öncülük ettiği girişimin Afrika ülkeleri açısından tesadüf olmadığını belirten Aslım, Afrika'nın uzun süredir kendisini mevcut güç dengeleri içinde farklı biçimde ifade etmeye başladığını, kıtanın "bir uyanış içinde" olduğunu söyledi.

ABD tek başına karşı çıktı

Aslım, 164 ülkenin kabul oyu verdiği karara ABD'nin karşı çıktığını belirterek, Mercator haritasında Afrika'nın küçük, Kuzey Yarım Küre ülkelerinin ise büyük görünmesinin yıllar içinde bir "Batı'nın büyüklüğü algısı" oluşturduğunu söyledi.

BM Genel Kurulu'ndaki oylamada ABD karara karşı çıkan tek ülke olurken, Sırbistan, Estonya, Gürcistan, Litvanya, Moldova ve Ukrayna çekimser kaldı.

Karar, yaklaşık 500 yıldır kullanılan Mercator projeksiyonunun tamamen kaldırılması anlamına gelmiyor; denizcilik gibi teknik alanlarda Mercator kullanılmaya devam edecek, kıtaların göreli büyüklüklerinin önem taşıdığı alanlarda ise daha gerçekçi haritalar tercih edilecek.

Flaman kartograf Gerardus Mercator tarafından 1569'da geliştirilen Mercator projeksiyonunda, kutuplara yaklaşıldıkça kara parçaları gerçek boyutlarından daha büyük görünüyor. Mercator haritasında Grönland Afrika'ya yakın büyüklükte gösterilirken, gerçekte Afrika'nın yüzölçümü Grönland'ın yaklaşık 14 katına ulaşıyor. Equal Earth projeksiyonunda ise Afrika'nın göreli büyüklüğü artarken, Avrupa, Kuzey Amerika ve Grönland'ın göreli büyüklüğü azalıyor. Bu değişiklik kıtaların gerçek yüzölçümlerinde bir değişiklik anlamına gelmiyor; yalnızca Dünya'nın düz bir harita üzerinde gösteriliş biçimini değiştiriyor.