İngiltere'de yapay zeka destekli ilk beyin ameliyatı gerçekleştirildi

İngiltere'de University College London Hospital'da gerçekleştirilen bir beyin ameliyatında, cerrahlara gerçek zamanlı yapay zeka desteği sağlandı. İki çocuk babası 48 yaşındaki Rhys Hibbert, bu şekilde ameliyat edilen dünyadaki ilk hasta oldu.

Operasyonda Hibbert'in kafatası tabanında bulunan hipofiz bezindeki iyi huylu tümör çıkarıldı. Cerrahlar, müdahale edilmemesi halinde tümörün hastanın görme yetisini kaybetmesine yol açabileceğini belirtti.

Yapay zeka ameliyatı anlık izledi

Ameliyat sırasında kullanılan sistem, canlı görüntüleri gerçek zamanlı analiz ederek beyin içinde doğrudan görülemeyen kritik damar ve sinir bölgelerini belirledi. Sistem ayrıca cerrahi aletleri takip ederek tümörün hangi bölgelerden daha güvenli çıkarılabileceğini işaretledi. Ekip, yapay zekanın karar verici olmadığını ve ameliyatın tüm kontrolünün cerrahlarda kaldığını vurguladı.

Hibbert'in sağlık sorunları yaklaşık 18 ay önce yürüyüş sırasında bilincini kaybederek nöbet geçirmesiyle başlamıştı. Yapılan taramada hipofiz bezinde 11 milimetrelik tümör tespit edilmişti. Tümör zamanla görme sinirlerine baskı yaparak çevresel görüşü daraltmış, hasta ayrıca yorgunluk, baş dönmesi ve denge sorunları yaşamıştı. Hipofiz bezinin karotis arterlere ve optik sinirlere yakınlığı ameliyatı riskli hale getiriyordu.

Sistemi geliştiren araştırmacılar, yüzlerce hipofiz tümörü ameliyatının görüntülerinden yararlanarak damar ve sinir konumlarını işaretlemiş, böylece yapay zekanın kritik anatomik yapıları tanımasını sağlamıştı. Operasyon ekibinden Prof. Hani Marcus, sistemin çoğu cerrahın meslek hayatı boyunca görebileceğinden daha fazla görüntüyle eğitildiğini belirterek teknolojiyi "uzman ikinci bir çift göz" olarak tanımladı.

Hedef: cerrahlar için yapay zeka danışmanı

Araştırma ekibi, sistemi geliştirerek cerrahların ameliyat sırasında danışabileceği bir yapay zeka aracı oluşturmayı hedefliyor. Bu yapıda doktorlar sistemden görüş alabilecek, ancak önerilere katılmadıkları durumlarda kendi kararlarını uygulayabilecek. Yıllarca test edilen teknoloji, ilk ameliyatın ardından daha kapsamlı bir klinik çalışma için hazırlanıyor.

Ameliyat sonrası görme yetisinin hızla iyileştiğini belirten Hibbert, uyandığında yaklaşık bir yıldır olmadığı kadar net görebildiğini söyledi. Operasyondan sonraki sekiz haftada görmesinin düzeldiğini ve enerjisinin geri geldiğini anlatan Hibbert, "Bana hayatımı geri verdi" dedi.