İzlanda'da AB üyelik müzakereleri referandumu yarın yapılacak

Kuzey Atlantik'te yaklaşık 400 bin nüfuslu İzlanda, Avrupa Birliği ile üyelik müzakerelerinin yeniden başlatılıp başlatılmaması konusunda yarın sandık başına gidiyor.

Ülke, AB üyelik başvurusunu 2009'da yapmış, ancak 2013'te AB karşıtı hükümetin iktidara gelmesiyle müzakereler askıya alınmıştı. 2024'teki seçimlerin ardından Sosyal Demokrat İttifakı liderliğinde kurulan koalisyon hükümeti, sürecin yeniden başlatılıp başlatılmaması kararını halka bırakma yoluna gitti.

Referandumdan "evet" çıkması halinde müzakereler yeniden başlayacak; tamamlanması durumundaysa tam üyelik için ayrı bir referandum düzenlenecek.

Balıkçılık ve güvenlik tartışmanın merkezinde

İzlanda'nın AB üyeliği konusunda en hassas başlıklardan biri balıkçılık sektörü. AB'nin Ortak Balıkçılık Politikası'na dahil olmanın ülkenin bu alandaki karar alma yetkisini kısıtlayabileceği kaygısı, tartışmanın ulusal kimlik ve egemenlik boyutunu güçlendiriyor.

Araştırmacı Tobias Etzold, referandum sonucunu belirleyecek en önemli etkenlerin bağımsızlık kaygısı ile güvenlik olduğunu belirtti. Etzold, ABD'den gelen askeri desteğin azalması ve NATO'nun zayıflaması ihtimalinin İzlanda'da dışlanma korkusu yaratabileceğine dikkat çekti. Ordusu olmayan bir NATO üyesi olan İzlanda'nın, AB üyesi olsa dahi güvenlik konusunda NATO ve ABD'ye bağımlı kalacağını da sözlerine ekledi.

Etzold, halkın gerçek üyelik faydalarına tam olarak ikna olmasa da müzakerelerin ne getireceğini görmek isteyebileceğini, bu merakın da "evet" oyunu etkileyebileceğini söyledi. Üyelik gerçekleşmese bile İzlanda'nın AB'ye yakınlaşmayı sürdüreceğini, ancak değişen güvenlik ortamının halkı üyeliğin avantajları konusunda daha fazla ikna ettiğini değerlendirdi.

AB'den destek mesajı

AB Komisyonunun Genişlemeden Sorumlu Üyesi Marta Kos, Hırvatistan'daki bir konferansta İzlanda'nın gelecek 1-2 yıl içinde AB üyesi olmaya hazır olabileceğini söyledi. Kos, referandumdan "evet" çıkması halinde müzakerelerin kısa sürede başlayabileceğini belirtti.

İzlanda halihazırda Avrupa Ekonomik Alanı-EFTA üyesi ve Schengen Bölgesi'nin bir parçası. Güvenliği ise NATO üyeliği ile ABD'yle 1951'de imzalanan savunma anlaşmasına dayanıyor. ABD Başkanı Donald Trump'ın Grönland'a yönelik açıklamaları da Kuzey Atlantik'in güvenlik dengelerini etkileyen bir gelişme olarak takip ediliyor.

İzlanda medyasında yer alan anketlere göre halkın yüzde 51,3'ü müzakerelerin yeniden başlamasından yana, yüzde 48,7'si ise karşı görüşte. Referandumda başa baş bir sonuç öngörülüyor.