Kıbrıs Cumhuriyeti 2004'ten bu yana 5.176 Kıbrıslı Türk'e vatandaşlık verdi

Kıbrıs Cumhuriyeti İçişleri Bakanlığı'nın açıkladığı verilere göre, 2004 yılından bu yana toplam 5 bin 176 Kıbrıslı Türk'e Kıbrıs Cumhuriyeti vatandaşlığı verildi.

Cyprus Mail'in haberine göre, bu vatandaşlıkların büyük bölümü hükümetin başvuruların değerlendirilmesine ilişkin resmi kriterleri belirlemesinden önceki döneme ait. 2004 ile Şubat 2007 arasında toplam 2 bin 972 kişiye vatandaşlık verildi.

Bakanlar Kurulu'nun bu tür başvuruları değerlendirmek için belirlediği kriterlerin 14 Şubat 2007'de yürürlüğe girmesiyle işlemlerde belirgin bir düşüş yaşandı. 2007-2013 arasında 1806 kişiye vatandaşlık verilirken, 2014-2023 döneminde bu sayı sadece 67'ye indi. Kriterlerin 2 Şubat 2024'te revize edilmesinin ardından ise 331 kişiye daha vatandaşlık verildi.

Nüfus Kayıt Kanunu ve Bakanlar Kurulu onayı

Başvurular çoğunlukla, ebeveynlerinden biri Türk göçmen olan çocukların durumunu kapsayan Nüfus Kayıt Kanunu çerçevesinde değerlendiriliyor. Yasaya göre bu kişilerin vatandaşlık işlemlerinin tamamlanması için standart prosedürlerin yanı sıra Bakanlar Kurulu'nun onayı gerekiyor.

İçişleri Bakanlığı, halen beklemede olan başvurulara ilişkin resmi bir kayıt tutulmadığını, kendilerine ulaşan başvuruların resmi vatandaşlık başvurusu yerine talep veya mektup niteliğinde olduğunu ve bu nedenle sistemlerine kaydedilmediğini belirtti.

Bakanlar Kurulu'nun 2007'de belirlediği ve 2024'te revize ettiği kriterlerde, çocuğun yabancı ebeveyninin Türk vatandaşı veya üçüncü bir ülke vatandaşı olup olmadığı, ebeveynlerin evli olup olmadığı ve ebeveynlerden birinin Türk vatandaşı olması halinde Kıbrıs'a giriş koşulları gibi unsurlar dikkate alınıyor.

AB üyeliği ve mahkeme kararı

Kıbrıslı Türkler ile karma evliliklerden doğan çocukların vatandaşlık konusu, Kıbrıs Cumhuriyeti'nin 2004'te Avrupa Birliği'ne katılmasıyla önem kazandı. Kıbrıs Cumhuriyeti vatandaşlığına sahip Kıbrıslı Türkler, nerede ikamet ettiklerine bakılmaksızın AB vatandaşlığından kaynaklanan serbest dolaşım ve ikamet hakkına sahip. Bu nedenle söz konusu başvurular, standart göçmenlik prosedürlerinden farklı olarak Bakanlar Kurulu'nun takdir yetkisi kapsamında vaka bazında değerlendiriliyor.

Vatandaşlığın Nüfus Kayıt Kanunu kapsamında sınırlandırılmasının hukuka uygunluğu daha önce mahkemelerde de ele alındı. 1978'de Lefkoşa'da Kıbrıslı Türk bir anne ile Türk bir babadan doğan Eda Hancer'in açtığı davada, düzenlemenin ebeveynin Kıbrıs'a giriş veya ikametinin yasal statüsüne bağlı olması nedeniyle dolaylı ayrımcılığa yol açtığı savunuldu. Yüksek Mahkeme ise temyiz başvurusunu oybirliğiyle reddetti; ilgili maddenin ve kriterlerin eşitlik ilkesini ihlal etmediğine hükmetti. Mahkeme, vatandaşlık verilmesinin devletin egemenlik yetkisi kapsamında takdirine bağlı bir işlem olduğunu ve otomatik kazanılan bir hak olmadığını belirtti.

Vatandaşlık uygulaması kampanyacılar ve etkilenen aileler tarafından eleştirilmeye devam ediyor. Eleştirilerde, mevcut kriterlerin 1974 sonrasında kuzeye yerleşen Kıbrıslı Türk veya Türk ebeveynlerin çocuklarını fiilen vatandaşlık hakkının dışında bıraktığı savunuluyor. 2022'de yapılan bir incelemede, 2007'de belirlenen kriterler kapsamındaki istisnaların büyük ölçüde ebeveynleri Kıbrıs dışında evlenen veya ilişkileri 1974'teki gelişmelerden bağımsız olarak başlayan çocuklarla sınırlı kaldığı, Kıbrıslı bir ebeveyne sahip olmalarına rağmen karma evliliklerden doğan çok sayıda çocuğun vatandaşlık alamadığı ortaya konuldu.