Kızılduman: Güzelyurt'taki dolu felaketinde binin üzerinde üretici başvurdu

Genel Tarım Sigortası Fonu Müdürü İpek Kızılduman, KIBRIS TV'de yayımlanan "Her Şey Masada" programında tarım sigortası uygulamaları, doğal afet zararları ve fonun bütçesi hakkında bilgi verdi.

Kızılduman, 29 Ağustos'ta Güzelyurt ve çevresinde etkili olan dolu yağışının yaklaşık 40 bin dönümlük tarım alanında zarara yol açtığını belirtti. Yağışın ardından binin üzerinde üreticinin fona başvurduğunu, bunların yaklaşık 700'ünün narenciye üreticisi olduğunu söyledi. Yaklaşık 300 üreticinin açıkta sebze, nar, zeytin ve diğer meyve ağaçlarındaki zararları bildirdiğini, 65-70 üreticinin barınaklarının, 20'nin üzerinde üreticinin de seralarının hasar gördüğünü aktardı.

Zarar tespiti sürüyor

Kızılduman, Yeşilköy, Çamlıbel ve Tepebaşı'ndaki hasar tespit çalışmalarının tamamlandığını, Güzelyurt'taki narenciye alanlarında incelemelerin ise devam ettiğini belirtti. Fonda müdür dahil 15 personel bulunduğunu, arazi çalışmalarını dört ziraat mühendisinin yürüttüğünü söyledi. Zarar tespitlerinin tamamlanmasının ardından hasar yüzdelerinin askıya çıkarılacağını, üreticilerin sonuçlara itiraz hakkı bulunduğunu hatırlattı.

Kızılduman, bu yılki dolu yağışının fonun kuruluşundan bu yana yaşanan en büyük dolu felaketi olduğunu, tespitler tamamlanmadan toplam tazminat tutarına ilişkin rakam vermenin doğru olmayacağını ancak dolu zararlarının yılın en büyük ödeme kalemlerinden biri olabileceğini belirtti.

2027 bütçesi için fona ilişkin bilgi veren Kızılduman, 1 milyar 300 milyon TL'lik bütçe sunulduğunu, bunun yüzde 96,5'inin üretici tazminatlarına, yüzde 3,5'inin personel ve cari giderlere ayrıldığını açıkladı. Fonun gelirlerinin yaklaşık yüzde 70'inin ithalatlardan, yüzde 30'unun süt üreticilerinden yapılan kesintiler ve doğrudan gelir desteğinden sağlandığını, fonun 2016'dan bu yana devlet katkısı almadan kendi bütçesiyle tazminat ödediğini kaydetti. 2019'dan bu yana her yıl kuraklık ödemesi yapıldığını, dolu, fırtına, sel, sera ve barınak zararları ile hayvan hastalıklarından kaynaklanan kayıpların da karşılandığını, buna rağmen fonun yılı artıda kapattığını belirtti.

Hayvancılık ve teknoloji konusunda Kızılduman, büyükbaş hayvanlarda 7-9 aylık gebelik döneminde yaşanan düşüklerin, önlenemeyen hayvan hastalıklarının ve şap hastalığına bağlı kayıpların sigorta kapsamında olduğunu söyledi. Aşı komplikasyonlarına bağlı hayvan ölümlerinin belirli koşullarda, doğal afetlerde ahır ve ağılların zarar görmesi sonucu telef olan hayvanların da güvence kapsamında karşılandığını aktardı. Fonun iş yükünü azaltmak için uydu görüntülerinden yararlandığını, drone kullanımı ve çevrim içi başvuru altyapısı için çalışma yürütüldüğünü belirtti.

Planlanan ödemelere ilişkin Kızılduman, hububat ürün bedellerinin önümüzdeki hafta içinde ödenmesinin planlandığını ve bu kalemin yaklaşık 1,2 milyar TL tutarında olacağını açıkladı. Akaryakıt desteği kapsamında yaklaşık 107 milyon TL, GlobalG.A.P. sertifikalı üreticilere yaklaşık 4 milyon TL, küçükbaş hayvan sürüsünü büyüten üreticilere yaklaşık 11 milyon TL, arıcılık sektörüne arı keki ve ana arı desteği kapsamında yaklaşık 30 milyon TL ödeme yapılacağını söyledi. Doğrudan gelir desteği ve gübre desteği ödemelerinin kasım ayı sonunda yapılmasının planlandığını ekledi.

Programda, don nedeniyle zarar gören ancak henüz meyve vermediği için tazminat alamayan avokado ağaçları da gündeme geldi. Kızılduman, tazminat hesaplamalarında verimin esas alındığını, henüz verim alınmayan ağaçlarda mevcut sistem nedeniyle ödeme yapılamadığını, avokado ve mango gibi geç meyve veren ürünlerdeki bu durumun gelecek tüzük çalışmalarında yeniden değerlendirilebileceğini belirtti.

Kızılduman, "Ürünün olması demek ekonomimizin güçlenmesi demektir." ifadelerini kullandı.