KKTC'de işletmeler 1 TL altı madeni parayı kabul etmiyor, ekonomist Saydam: 'Yasal değil'

KKTC'de Türk lirası resmi para birimi olmasına rağmen bazı işletmeler, özellikle 1, 5, 10 ve 25 kuruşluk madeni paraları ödemelerde kabul etmiyor. Etiketlerde kuruşlu fiyatlar gösterilse de kasada bu tutarlar genellikle yukarı yuvarlanarak tahsil ediliyor, nakit alışverişlerde müşteriye kuruş cinsinden para üstü de verilmiyor.

"Kabul edilmemesi yasal değil"

Vergi Dairesi Emekli Müdürü ve ekonomist Göksel Saydam, Para Kambiyo İşleri Yasası'na göre tedavülde bulunan Türk lirası cinsindeki tüm madeni ve kâğıt paraların işletmeler tarafından kabul edilmesi gerektiğini söyledi. Saydam, arka yüzünde Atatürk resmi ve "Türkiye Cumhuriyeti" yazısı bulunan paraların Türkiye Cumhuriyeti tarafından tedavülden kaldırılmadığı sürece geçerliliğini koruduğunu belirterek, "Türk Lirası birimindeki bütün madeni paralar geçerlidir" dedi.

Saydam, işletmelerin bu paralar için "Alamayız", "Kabul etmiyoruz" veya "Geçersizdir" deme hakkı olmadığını vurgulayarak, "Bir zarf dolusu madeni para götürülse bile işletmelerin bu parayı alması zorunludur" ifadelerini kullandı. Bazı işletmelerin 50 kuruşun altındaki paraları sayım ve döküm kolaylığı gerekçesiyle kabul etmediğini ancak bunun yasal bir gerekçe oluşturmadığını söyledi.

Yuvarlama ve haksız kazanç uyarısı

Saydam, alışverişlerde yapılan yuvarlamaların müşteri aleyhine işleyebileceğine dikkat çekti. Örnek olarak 110 TL 32 kuruşluk bir alışverişte müşteriden 111 TL alınmasının yaklaşık 70 kuruşluk fark oluşturacağını belirterek, "Tutar, işletmenin kendi lehine mi yuvarlanacak?" diye sordu. Bu küçük farkların gün içinde çok sayıda işlemde önemli tutarlara ulaşabileceğini, uygulamanın istismara açık olduğunu söyledi.

Saydam, "Tutarın aşağısı tahsil edildiğinde işletme kendi cebinden öder, yukarı yönde tahsil edildiğinde ise haksız kazanç olur" dedi. Tedavüldeki TL cinsinden madeni paraların kabul edilmemesi durumunda vatandaşların KKTC Merkez Bankası'na ve Maliye Bakanlığı bünyesindeki Para, Kambiyo ve İnkişaf Sandığı İşleri Dairesi'ne şikâyette bulunabileceğini belirten Saydam, tüm tahsilat birimlerine bu konuda bir ihtar yazısı gönderilmesi ve yasal düzenlemenin kamuoyuna hatırlatılması çağrısında bulundu.

Türkiye'de kuruş basımı sürüyor

Türkiye Cumhuriyeti Hazine ve Maliye Bakanlığı Darphane ve Damga Matbaası Genel Müdürlüğü verilerine göre, 2026 yılının ilk 8 ayında toplam 215 milyon 530 bin adet madeni para tedavüle verildi. Bu dönemde 1 ve 5 kuruşluk para basılmazken, yılın ilk iki ayında 360 bin adet 10 kuruş, şubat ayında ise 108 bin adet 25 kuruş tedavüle verildi. En fazla basılan kupür 96 milyon 439 bin adetle 1 TL oldu; bunu 89 milyon 886 bin adet 5 TL ve 28 milyon 737 bin adet 50 kuruş takip etti.

2025 yılında ise toplam 661 milyon 199 bin adet madeni ufaklık para tedavüle verildi. Bunun 449 milyon 652 bin adedi 1 TL, 172 milyon 793 bin adedi 5 TL, 37 milyon 254 bin adedi 50 kuruştu. Aynı yıl 1 milyon 80 bin adet 10 kuruş, 180 bin adet 5 kuruş ve 240 bin adet 1 kuruş basılırken, 25 kuruşluk para basılmadı.