KKTC'de 'Ulusal Yeterlilik' yasa tasarısı hazırlandı: Bazı mesleklerde belge zorunlu olacak

KKTC'de mesleki yeterliliklerin belirlenmesi, sınav ve belgelendirme süreçlerinin yeniden yapılandırılması amacıyla hazırlanan Ulusal Yeterlilik Yasa Tasarısı, 24 Eylül 2026 tarihinde mevzuat kayıtlarına girdi.

Tasarıyla mesleki ve akademik yeterliliklerin bütünleştirilmesi, yeterliliklerin kalite standartları çerçevesinde şeffaf ve karşılaştırılabilir hale getirilmesi ve eğitim ile çalışma hayatı arasındaki bağlantının güçlendirilmesi hedefleniyor.

Ulusal Yeterlilik Çerçevesi ve meslek standartları

Sistemin merkezinde, ilk, orta ve yükseköğrenim dahil mesleki, genel ve akademik düzeydeki yeterlilikleri tanımlayan, sınıflandıran ve karşılaştıran "Ulusal Yeterlilik Çerçevesi" bulunacak. Akademik yeterlilik çerçevesi sekiz seviyeye ayrılıyor; ilk dört seviyenin kapsamı Bakanlık, 5, 6, 7 ve 8'inci seviyelerin kapsamı ise YÖDAK tarafından belirlenecek.

Tasarı ayrıca meslek standartlarının oluşturulmasını öngörüyor. "Meslek standardı", bir mesleğin başarıyla yapılabilmesi için gerekli bilgi, beceri, tavır ve tutumları ortaya koyan asgari norm olarak tanımlanıyor. Standart hazırlama süreci; meslek komitelerinin kurulması, taslağın hazırlanması, sektör görüşlerinin alınması, sektör komitesi ve odalara gönderilmesi, Yürütme Kurulu'na sunulması ve Bakanlığa iletilmesinin ardından Bakanlığın resmi internet sitesinde yayımlanmasıyla yürürlüğe girmesi aşamalarından oluşacak.

Belge zorunluluğu ve sınav süreci

Belirlenen meslek gruplarında Mesleki Yeterlilik Belgesi'nin alınması zorunlu olacak. Belge, Yürütme Kurulu veya yetkilendirdiği kamu tüzel kişilerince düzenlenen sınavlarda başarılı olanlara verilecek. Tasarıya göre bu belge olmadan, başka yasalar kapsamında bir mesleğin icrası için gerekli yeterlilik veya yetki belgesine başvurulamayacak.

Sınavların en az 15 gün önceden Daireye bildirilmesi ve Yürütme Kurulu'ndan onay alınması gerekecek. Sınav başvuruları yetkilendirilen kurumlarca yürütülebilecek, ancak sınavlar Yürütme Kurulu'nun onayı olmadan yapılamayacak.

Sınav sonucuna itiraz için aday, sonuçların Dairenin internet sitesinde yayımlanmasından itibaren üç iş günü içinde itiraz edebilecek. İlgili sınav komisyonu itirazı en geç beş iş günü içinde sonuçlandıracak, Daire ise kararı en geç iki iş günü içinde adaya bildirecek. İtiraz haklı bulunursa alınan ücret iade edilecek.

Sınavlarda yazılı, sesli ve/veya görüntülü kayıt tutulabilecek; bu kayıtlar sonuçların ilanından itibaren bir yıl, yargıya taşınması halinde süreç tamamlanana kadar saklanacak.

Ücretler ve cezalar

Sınava giriş ücretinin günlük asgari ücretin iki katı, Mesleki Yeterlilik Belgesi'nin ilk kez alınması için de aynı tutarda ücret öngörülüyor. Kurs ücretinin saat başına saatlik asgari ücretin yarısı olması, yetkilendirilmiş kurslarda ise net asgari ücretin üç katını aşamaması öngörülüyor.

Mesleki yeterlilik sınavlarına ilişkin kurallara uymayan kamu ve özel tüzel kişiler ile gerçek kişiler için aylık brüt asgari ücretin 20 katına kadar para cezası veya 6 yıla kadar hapis cezası ya da her iki cezanın birlikte uygulanması öngörülüyor. Yürütme Kurulu, bazı durumlarda soruşturma veya kovuşturma süreci tamamlanıncaya kadar verilen izinleri tedbiren askıya alabilecek.

Yönetim yapısı

Tasarıya göre Ulusal Mesleki Yeterlilik Genel Kurulu bir başkan ve 23 üyeden, toplam 24 kişiden oluşacak. Yürütme Kurulu, meslek standartları ile yeterliliklerin onaylanmasında merkezi rol üstlenecek. Sektör komitelerinde ise YÖDAK, ilgili bakanlıklar, belediyeler, odalar, meslek birlikleri, işçi ve işveren sendikaları ile sektör temsilcileri yer alacak.

Tasarı, hangi mesleklerin ulusal yeterliliklerinin hazırlanacağını Yürütme Kurulu'nun belirlemesini öngörüyor; bu nedenle tüm meslekler için aynı anda belge zorunluluğu getirilmiyor.