Libya'nın Türkiye ile deniz anlaşmasını onayına Yunanistan, Kıbrıs ve AB'den tepki

Libya'nın doğusundaki Temsilciler Meclisi, Türkiye ile 2019 yılında imzalanan deniz yetki alanlarının sınırlandırılmasına ilişkin anlaşmayı 20 Ekim'de onayladı. Türkiye ile Libya'nın Doğu Akdeniz'deki deniz yetki alanlarının birbirine komşu kabul edildiği anlaşma, Yunanistan, Kıbrıs Cumhuriyeti ve Avrupa Birliği'nin tepkisini çekti.

Yunanistan ve Kıbrıs Cumhuriyeti: Hukuka aykırı

Yunanistan Dışişleri Bakanlığı, Libya Temsilciler Meclisi'nin kararını reddederek anlaşmanın uluslararası deniz hukukuna aykırı olduğunu, Türkiye ile Libya'nın anlaşmaya dayanak oluşturacak karşılıklı veya bitişik kıyılara sahip olmadığını ve düzenlemenin Yunan adalarının haklarını göz ardı ettiğini açıkladı. Bakanlık, onayın anlaşmanın hukuki niteliğini değiştirmediğini belirterek egemenlik haklarını korumak için gerekli adımların atılacağını duyurdu.

Kıbrıs Cumhuriyeti Dışişleri Bakanlığı da anlaşmayı "yasa dışı, geçersiz ve hükümsüz" olarak nitelendirdi ve düzenlemenin Birleşmiş Milletler Deniz Hukuku Sözleşmesi ile adaların münhasır ekonomik bölge ve kıta sahanlığı haklarına ilişkin uluslararası teamül hukukuna aykırı olduğunu belirtti. Kıbrıs Cumhuriyeti Dışişleri Bakanı Konstantinos Kombos ile Yunanistan Dışişleri Bakanı Yorgos Yerapetritis gelişmenin ardından telefonla görüştü.

AB: İki ülkeyle dayanışma içindeyiz

AB Konseyi Başkanı António Costa ile Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen ortak açıklamalarında Libya parlamentosunun kararından derin üzüntü duyduklarını bildirdi. İki lider, anlaşmanın üçüncü ülkelerin egemenlik haklarını ihlal ettiğini ve deniz hukukuna uygun olmadığını belirterek Yunanistan ve Kıbrıs Cumhuriyeti ile dayanışmalarını yineledi.

Avrupa Parlamentosu Milletvekili Elissavet Vozemberg-Vrionidi kararı kınarken, Avrupa Parlamentosu Başkanı Roberta Metsola dile getirilen endişeleri paylaştığını açıkladı. Kıbrıs'ın güneyindeki DİSİ de anlaşmaya tepki gösterdi.

Türkiye: Memnuniyet verici gelişme

Türkiye Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanı Burhanettin Duran, Libya parlamentosunun kararını iki ülkenin Doğu Akdeniz'deki ortak hak ve çıkarlarının korunması açısından önemli bir gelişme olarak değerlendirdi. KKTC Dışişleri Bakanı Tahsin Ertuğruloğlu, Cyprus Mail'e yaptığı açıklamada kararı "Harika haber" sözleriyle karşıladı.

CHP Genel Başkanı Özgür Özel ise AB liderlerinin tutumuna tepki göstererek Türkiye ve Libya'nın iki egemen devlet olduğunu, karşılıklı hak ve çıkarları doğrultusunda yaptıkları anlaşmaların siyasi tercihler nedeniyle yok sayılamayacağını söyledi.

Anlaşmazlığın kökeni

Türkiye ile Libya arasında 2019'da imzalanan anlaşma, iki ülkenin Doğu Akdeniz'deki deniz yetki alanlarının sınırlarını belirlemeyi amaçlıyor. Yunanistan ve Kıbrıs Cumhuriyeti ise düzenlemenin adaların deniz yetki alanlarına ilişkin haklarını göz ardı ettiği görüşünde. Türkiye, Birleşmiş Milletler Deniz Hukuku Sözleşmesi'ne taraf değil; Yunanistan ve Kıbrıs Cumhuriyeti ise sözleşmeye taraf ülkeler arasında yer alıyor.