Özdenefe: Karma oy kaldırılması seçimleri tek başına basitleştirmiyor

Cumhuriyet Meclisi Genel Kurulu'nun olağanüstü toplantısında oy çokluğuyla kabul edilen Seçim ve Halkoylaması Değişiklik Yasası'yla milletvekilliği ve belediye meclisi üyeliği seçimlerinde karma oy uygulaması kaldırıldı. Yeni düzenlemeyle seçmen farklı partilerin adaylarını bir araya getirerek karma oy kullanamayacak.

Cumhuriyetçi Türk Partisi Milletvekili ve Cumhuriyet Meclisi Başkan Yardımcısı Fazilet Özdenefe, değişikliğin parti içi tercih hakkını ortadan kaldırmadığını söyledi. Özdenefe, "Seçmen bir partiye mühür vurabilecek ve dilerse o partinin adayları arasında tercih yapabilecek. Bağımsız adaylık devam ediyor" dedi.

Belediye başkanlığı ile belediye meclisinin iki ayrı seçim olduğunu hatırlatan Özdenefe, seçmenin belediye başkanlığında bir partiye veya bağımsız adaya, meclis üyeliğinde ise başka bir partiye oy verebileceğini, kaldırılan uygulamanın sadece meclis adayları arasında farklı partilerden karma oluşturma imkânı olduğunu belirtti.

6 Aralık'ta beş pusula

Özdenefe, 6 Aralık'ta milletvekilliği, belediye başkanlığı, belediye meclisi üyeliği, muhtarlık ve ihtiyar heyeti üyeliği seçimlerinin aynı gün yapılacağını, seçmenin önünde beş ayrı oy pusulası olacağını söyledi. Sandık ve görevli sayısı, form düzeni, sayım süresi ve maliyet gibi ayrıntıların Yüksek Seçim Kurulu'nun organizasyonuyla netleşeceğini ekledi.

23 Ocak 2022 erken genel seçiminden verdiği örnekte Özdenefe, o seçimde 117.005 seçmenin oy kullandığını, 14.081 karma pusuladan 8.306'sının geçerli, 5.775'inin geçersiz sayıldığını, karma pusulalardaki geçersizlik oranının yüzde 41,01 olduğunu belirtti. Bu oranın yalnızca karma oy uygulamasına bağlanamayacağını, 2016'da tek seçim bölgesi ve çarşaf liste sistemine geçilirken Meclis'te ortaya konan yasama iradesinin YSK tarafından farklı yorumlandığını, bunun karma kullanımını daha karmaşık hale getirdiğini söyledi.

Özdenefe, genel ve yerel seçimlerin aynı gün yapılması ile milletvekili adaylarının belirlenmesine ilişkin başka bir değişiklik önerisinin de gündemde olduğuna işaret ederek, seçim sisteminin temel kurallarının seçime kısa süre kala art arda değiştirilmesinin hukuki öngörülebilirlik bakımından önemli olduğunu vurguladı.

"Karma kalktı, seçim basitleşti" değerlendirmesinin tabloyu tam yansıtmadığını belirten Özdenefe, yasanın öngördüğü 10 cetvelin ortadan kalkmayacağını, belediye başkanlığı ve muhtarlık için ayrı sayım ve sonuç işlemlerinin de buna ekleneceğini söyledi. Genel ve yerel seçimlerin aynı gün yapılmasının sandık kurullarına beş ayrı seçimin işlemlerini aynı gün yürütme görevi yüklediğini belirtti.

Özdenefe, düzenlemenin 2023'te bir milletvekili önerisi olarak başladığını, sürecin sınırlı sayıda komite toplantısıyla ilerlediğini, belediye meclisi seçimlerini doğrudan etkilediği halde yerel yönetimlerle kapsamlı bir istişare yapılmadığını söyledi. Siyasal Partiler Yasası'nda adayların belirlenmesi ve sıralanmasına ilişkin kuralların da ivedilikle değiştirilmesinin gündeme getirildiğine dikkat çeken Özdenefe, meselenin karma oyun kaldırılmasına karşı olup olmamak değil, seçim hukukunun temel kurallarının yeterli tartışma ve geniş katılım sağlanmadan art arda değiştirilmesi olduğunu belirtti.

Özdenefe, "Bu yöntemi katılımcı ve çoğulcu demokrasi anlayışıyla, hukuki öngörülebilirlikle ve Meclis'in demokratik işleyişiyle bağdaştırmıyorum" dedi.