Prof. Dr. Bundak: Baş ağrısı ve görme bozukluğu hipofiz tümörüne işaret edebilir

Girne Üniversitesi Rektör Yardımcısı, Tıp Fakültesi Dekanı ve Çocuk Endokrinoloji Uzmanı Prof. Dr. Rüveyde Bundak, her yıl ekim ayında düzenlenen Hipofiz Farkındalık Ayı kapsamında hipofiz bezinin işlevlerine ve hastalıklarına dair açıklamalarda bulundu.

Bundak, vücudun hormon dengesinin düzenlenmesinde önemli rol oynayan hipofiz bezinin büyümeden üremeye kadar birçok yaşamsal işlevi etkilediğini belirtti. Hipofiz hastalıklarının hormonların normalden az ya da fazla salgılanması sonucu ortaya çıkabildiğini kaydeden Bundak, fazla salgılanmaya örnek olarak Cushing sendromu ve hipertiroidiyi, yetersiz salgılanmaya örnek olarak ise çocuklarda büyüme geriliği ve hipotiroidiyi gösterdi.

Hormonların işlevleri

Hipofiz bezinin ön ve arka olmak üzere iki lobdan oluştuğunu anlatan Bundak, ön hipofizden salgılanan TSH hormonunun tiroid bezini uyararak T3 ve T4 hormonlarının üretimini düzenlediğini, bu hormonların çocuklarda büyüme ve özellikle beyin gelişimi açısından önemli olduğunu belirtti. ACTH hormonunun böbrek üstü bezlerini, LH ve FSH hormonlarının ise kadınlarda yumurtalık, erkeklerde testis işlevlerini düzenlediğini aktardı. Büyüme hormonunun çocuklarda büyümeyi sağladığını, kemik ve kas dokusu üzerinde de etkili olduğunu kaydeden Bundak, prolaktin hormonunun memede süt oluşumunu başlatıp sürdürdüğünü, arka hipofizden salınan arginin vazopressin hormonunun ise vücudun su dengesinin korunmasında görev aldığını ifade etti.

Baş ağrısı ve görme bozukluğu ihmal edilmemeli

Hipofiz ve hormon hastalıklarında halsizlik, kilo kaybı veya artışı, üşüme, el ve ayaklarda soğukluk, guatr, kadın ve kız çocuklarında erkek tipi tüylenme, saç dökülmesi, aşırı terleme ve cilt kuruluğu gibi bulguların görülebildiğini belirten Bundak, çocuklarda boy kısalığı, zeka geriliği ve okul başarısında düşüşün de değerlendirilmesi gerektiğini söyledi. Baş ağrısı, görme bozukluğu, aşırı yorgunluk, kilo değişimleri ve adet düzensizliğinin hipofiz hastalıklarına işaret edebileceğini vurgulayan Bundak, özellikle baş ağrısı ve görme bozukluğu görüldüğünde hipofiz tümörünün düşünülmesi gerektiğini kaydetti.

Hipofiz adenomlarının iyi huylu tümörler olduğunu belirten Bundak, çok küçük adenomların klinik bulguya veya hormon bozukluğuna yol açmadığı durumlarda endokrinoloji uzmanı tarafından belirli aralıklarla izlenebileceğini ifade etti.

Tanı yöntemleri

Hipofiz hastalıklarının tanısının hastanın klinik bulguları ve hastalık öyküsü değerlendirilerek konulduğunu kaydeden Bundak, hormon testlerinin yanı sıra MR, Bilgisayarlı Tomografi (BT) ve röntgen gibi görüntüleme yöntemlerinden de yararlanıldığını belirtti. Bahsedilen belirtilerin görülmesi durumunda 0-18 yaş arasındaki çocukların çocuk endokrinolojisi uzmanına, yetişkinlerin ise erişkin endokrinolojisi uzmanına başvurması gerektiğini vurgulayan Bundak, hipofiz hastalıklarında erken tanının önemine dikkat çekti.