Uzman uyardı: Okul çantası ağırlığı vücudun yüzde 10-15'ini geçmemeli

Primemed Kliniği Ortopedi ve Travmatoloji Uzmanı Doç. Dr. Barış Polat, okulların açılmasıyla gündeme gelen ağır okul çantalarının çocuklarda yol açabileceği sağlık sorunlarına dikkat çekti.

Polat, çantanın toplam ağırlığının çocuğun vücut ağırlığının yüzde 10 ile yüzde 15'ini kesinlikle geçmemesi gerektiğini belirtti. Büyüme çağındaki küçük çocuklarda bu oranın yüzde 10 sınırında tutulmasını önerdi. Örnek olarak 30 kilogramlık bir çocuğun çantasının en fazla 3 kilogram, özel durumlarda ise en fazla 4,5 kilogram olması gerektiğini söyledi.

Aşırı yük duruş bozukluğuna yol açabilir

Aşırı yük taşımanın çocukların gelişmekte olan vücutlarında mekanik ve ortopedik problemlere zemin hazırladığını belirten Polat, bu problemler arasında boyun, omuz, sırt ve bel kaslarında yorgunluk, kas ve bağ dokusu hasarları, kamburluk gibi duruş bozuklukları, halsizlik ve solunum kapasitesinde azalmayı sıraladı.

Ağır çantanın omurga eğriliği (skolyoz) üretmeyeceğini ancak var olan hafif ve fark edilmeyen bir skolyozu kötüleştirebileceğini veya çanta kaynaklı duruş bozukluğunun bunu gizleyebileceğini söyledi.

Çift askı kuralı ve doğru taşıma

Çantanın her zaman iki omuz askısıyla birlikte taşınması gerektiğini belirten Polat, tek omuzda taşımanın yükü asimetrik hale getirerek omurgayı yana eğdiğini ve kas dengesizliklerine yol açtığını söyledi. Askı boylarının çocuğun sırtına yakın duracak şekilde ayarlanması ve çantanın bel seviyesinin çok altına sarkmaması gerektiğini vurguladı.

Çanta içi yerleşimde en ağır kitap ve materyallerin sırta en yakın bölmeye, hafif eşyaların dış bölmelere konulması gerektiğini belirten Polat, dolgulu ve geniş omuz askılarının ağırlığı daha eşit dağıttığını söyledi.

Hangi belirtilerde uzmana başvurulmalı

Polat, ailelerin çocuklarında omuz seviyeleri arasında fark, çanta taşınmadığında dahi devam eden kronik sırt, bel veya boyun ağrısı, öne eğilmeyle ortaya çıkan omurga kamburluğu ve kollarda, ellerde veya bacaklarda uyuşma veya güç kaybı hissi görülmesi halinde ortopedi ve fiziksel tıp uzmanına başvurmaları gerektiğini belirtti.

Boş çanta ağırlığının 1 kilogramın altında olması gerektiğini söyleyen Polat, ağır aksesuarlı ve kalın zincirli çantalar yerine hafif kumaşların tercih edilmesini önerdi. Tekerlekli çantaların yükü sırttan aldığını ancak merdiven inip çıkarken ya da kaldırım kenarlarında tek kolla çekilmesi gerektiğinden gövdenin tek tarafa aşırı bükülmesine yol açtığını, bu nedenle uzmanlarca ilk alternatif olarak önerilmediğini belirtti.

Hatalı oturma da omurgayı etkiliyor

Çocukların günün büyük bölümünü okul sıralarında geçirdiğine dikkat çeken Polat, uzun süre hareketsiz oturmanın sırt kaslarını zayıflattığını ve omurga disklerine binen yükü artırdığını belirtti. Öne eğilerek veya başı çok öne eğerek oturmanın fonksiyonel kamburluğa yol açabileceğini, okul sıralarının çocuğun boyuna uygun olmamasının ise beldeki doğal çukurluğun düzleşmesine ve erişkin dönemde erken fıtık riski ile kronik ağrılara zemin hazırlayabileceğini söyledi.

Polat, teneffüs saatlerinde hareket etme ve esneme hareketlerinin omurga disklerinin beslenmesi ve kasların gevşemesi açısından önemli olduğunu vurguladı. "Ağır çanta skolyoz yapar" ifadesinin doğru olmadığını belirten Polat, ancak ağır çantanın ağrı, kas yorgunluğu ve geçici duruş değişikliğine yol açabileceğini, günlük hareketlilik ve doğru oturma alışkanlıklarının omurga sağlığı için önemli olduğunu söyledi.