Yapay zeka ile organların farklı hızlarda yaşlandığı belirlendi

Avusturya Bilimler Akademisine bağlı CeMM Moleküler Tıp Araştırma Merkezi ile Viyana Üniversitesi bünyesindeki araştırmacıların yürüttüğü bir çalışma, insan organlarının farklı hızlarda yaşlandığını ortaya koydu. Nature Medicine dergisinde yayımlanan araştırmada, doku örneklerinin mikroskobik görüntülerinden organların biyolojik yaşını hesaplayan yapay zeka destekli 'doku saatleri' geliştirildi.

Genotip-Doku İfadesi Projesi (GTEx) kapsamında 983 kişiden alınan 40 farklı doku türüne ait 25 binden fazla yüksek çözünürlüklü dijital görüntü incelendi. Kullanılan bilgisayarlı görü modelleri, doku yapısındaki değişimlerin kronolojik yaştan ziyade biyolojik yaşlanmayla doğrudan bağlantılı olduğunu saptadı. Geliştirilen doku saatleri, organların biyolojik yaşını ortalama 4,9 yıllık hata payıyla tahmin edebildi.

Bazı organlar daha erken yaşlanıyor

Çalışmaya göre akciğer, böbrek, pankreas ve böbrek üstü bezleri 20 ila 40 yaşları arasında erken yaşlanma belirtileri gösterebiliyor. Rahim dokusunda ise özellikle menopoz döneminde belirgin yaşlanma izleri tespit edildi. Araştırmacılar böbrek yetmezliğinin birden fazla dokuda, diyabetin ise özellikle pankreasta yaşlanmayı hızlandırdığını kaydetti.

Ekip, dokulardaki yaşlanma izlerini kan örnekleriyle eşleştirerek yalnızca kan tahliliyle organ bazlı biyolojik yaş tahmini yapabilen modeller de geliştirdi. Kan tabanlı bu göstergelerin Alzheimer, Crohn, kistik fibrozis, vaskülit, diyabet ve inme gibi hastalıklarla ilişkili yaşlanma kalıplarını tespit edebildiği belirtildi.

Araştırmacılar, benzer yöntemlerin gelecekte rutin kan testleriyle organ sağlığını ve hastalık süreçlerini takip etmek amacıyla kullanılabileceğini değerlendiriyor.