Çalışma grubu: Kadın cinayetleri kader değil, önlenebilir

Gönüllü psikiyatrist, psikolog, akademisyen ve eğitimcilerden oluşan Kıbrıs Travma, Afet ve Kriz Çalışma Grubu, geçtiğimiz günlerde bir kadının daha öldürülmesinin ardından kadın cinayetlerine ilişkin bir değerlendirme metni yayımladı.

Grup, kadın cinayetlerinin yalnızca öfke kontrol sorunu, kıskançlık veya bireysel psikolojik nedenlerle açıklanmasının yanıltıcı olduğunu belirtti. Açıklamada, cinayetlerin çoğunun öncesinde tehdit, aşağılama, kontrol, ısrarlı takip, ekonomik ve fiziksel ya da cinsel şiddet bulunduğuna dikkat çekilerek, her olayın ardından sadece “neden öldürdü” değil “bu kadın nasıl korunabilirdi” sorusunun da sorulması gerektiği vurgulandı.

Toplumsal cinsiyet eşitsizliğine dikkat çekildi

Açıklamada kadın cinayetlerinin toplumsal cinsiyet eşitsizliği, insan hakları, eğitim sistemi, aile içi güç ilişkileri ve erkek egemen toplumsal yapılardan bağımsız değerlendirilemeyeceği kaydedildi. Erkeklerin kadınların yaşam tarzına karar verme hakkına sahip olduğunu düşündüğü ortamların bir “tahakküm kültürü” yarattığı belirtilerek, çocuk yetiştirme biçimlerinin de sorgulanması gerektiği ifade edildi.

Grup, “aile”, “mahremiyet”, “gelenek” veya “namus” gibi kavramların şiddete dokunulmazlık sağlayamayacağını, kadına yönelik şiddetin özel hayatın değil insan hakları, halk sağlığı ve toplumsal güvenlik meselesi olduğunu vurguladı. Özellikle ayrılık dönemlerinde şiddet riskinin artabileceğine dikkat çekildi.

Kurumlar arası koordinasyon çağrısı

Çalışma Grubu, sağlık, sosyal hizmet, kolluk ve adalet sistemlerinde standart şiddet ve ölüm riski değerlendirmeleri yapılmasını, yüksek risk altındaki kadınların hızla belirlenip koruma mekanizmalarının gecikmeden devreye sokulmasını istedi. Destek hatları, kriz merkezleri ve güvenli barınma olanaklarının güçlendirilmesi, kurumlar arasında etkin bilgi paylaşımının sağlanması ve şiddet uygulayanlara yönelik riski azaltmayı amaçlayan yapılandırılmış müdahale programlarının geliştirilmesi talep edildi.

Kıbrıs'ın küçük bir toplum olması nedeniyle fail, mağdur ve yardım alınabilecek kişilerin birbirini tanıyabildiğine, bu yüzden başvuru mekanizmalarının yalnızca var olmasının yeterli olmadığına, kadınların bu mekanizmalara güvenli ve gizli biçimde ulaşabileceklerine inanması gerektiğine dikkat çekildi.

Her cinayetin ardından sistem sorgulanmalı

Açıklamada, her kadın cinayetinin ardından yalnızca failin değil sistemin de değerlendirilmesi gerektiği belirtilerek şu sorular yöneltildi: Kadın daha önce tehdit edilmiş miydi, şiddete maruz kalmış mıydı, yardım istemiş miydi, hangi kurum haberdardı, risk değerlendirmesi yapıldı mı ve koruyucu mekanizmalar çalıştı mı? Grup, bu soruların amacının suçlu aramak değil bir sonraki ölümü önlemek olduğunu, her vakada bağımsız ve çok disiplinli inceleme yapılması gerektiğini vurguladı.

Çalışma Grubu, devletin sorumluluğunun yalnızca cinayetten sonra adaleti sağlamak değil, cinayetten önce yaşamı korumak olduğunu belirterek, devlet, adalet sistemi, kolluk, sağlık, sosyal hizmetler, eğitim kurumları, medya ve toplumun bu konuda ortak sorumluluk üstlenmesi gerektiğini kaydetti.