Hipnoterapistler Birliği Başkanı Mapolar: E-sigarada altı kannabinoid tespit edildi

Kıbrıs Türk Hipnoterapistler Birliği Kuruluş Komitesi Başkanı ve Bilinçaltı Davranış Bilimci Mert Mapolar, Güney Kıbrıs Ulusal Bağımlılıkla Mücadele Kurumu'nun 4 Kasım 2026'da kamuoyuna duyurduğu halk sağlığı uyarısını değerlendirdi. Mapolar, ortak denetimlerde ele geçirilen elektronik sigara sıvıları ve bitkisel ürünlerde yeni kannabinoidler tespit edildiğini, laboratuvar incelemelerinde tek bir sıvıda altı farklı kannabinoide rastlandığını hatırlattı.

Bu bulgunun yalnızca Güney Kıbrıs'ı ilgilendiren münferit bir olay olmadığını söyleyen Mapolar, ürünlerin dolaşımı, internet üzerinden satışlar ve gençler arasındaki tüketim alışkanlıkları nedeniyle gelişmenin KKTC açısından da ciddi bir uyarı niteliği taşıdığını belirtti.

Elektronik sigara sadece nikotin meselesi değil

Mapolar, elektronik sigara sıvılarının içeriğinde nikotin, propilen glikol, bitkisel gliserin ve aroma vericiler bulunabildiğini, ısıtma sırasında oluşan aerosolün ise zararsız su buharı olarak değerlendirilmemesi gerektiğini söyledi. Ürüne ve ısıtma koşullarına bağlı olarak formaldehit ve akrolein gibi zararlı karbonil bileşiklerinin, uçucu organik maddelerin ve cihazın ısıtıcı parçalarından kaynaklanan nikel, kurşun ve krom gibi metal parçacıklarının da bulunabildiğine dikkat çekti. Ergenlik döneminde nikotine maruz kalmanın dikkat, öğrenme, hafıza, duygu düzenleme ve dürtü kontrolü gibi beyin işlevlerini olumsuz etkileyebileceğini vurguladı.

Avrupa'da 27 yeni kannabinoid tespit edildi

Mapolar, Avrupa Birliği Uyuşturucu Ajansı'nın (EUDA) 2026 Avrupa Uyuşturucu Raporu'na göre 2025 yılında Avrupa ülkelerinde 27 yeni kannabinoid tespit edildiğini, bunların 16'sının yarı sentetik olduğunu aktardı. Rapora göre 2025 sonu itibarıyla Avrupa uyuşturucu pazarında toplam 40 yarı sentetik kannabinoid tanımlandı. Mapolar, HHC, HHC-O, HHC-P ve THC-P gibi bileşiklerin öne çıktığını, bu maddelerin bazı pazarlarda geleneksel esrara alternatif olarak sunulduğunu ancak insan sağlığı üzerindeki etkilerinin yeterince araştırılmadığını belirtti. Bir ürünün CBD veya bitkisel içerikli olarak pazarlanmasının güvenli olduğu anlamına gelmediğini söyledi.

Kullanım yaşı 13'e kadar iniyor

Mapolar, Dünya Sağlık Örgütü Avrupa Bölgesi'nin 2024'te yayımladığı 2021-2022 dönemine ait Okul Çağındaki Çocuklarda Sağlık Davranışları (HBSC) araştırmasına göre Avrupa, Orta Asya ve Kanada'da 15 yaşındaki gençlerin yüzde 32'sinin hayatlarının bir döneminde elektronik sigara kullandığını, yüzde 20'sinin son 30 gün içinde tükettiğini aktardı. Aynı yaş grubunda geleneksel sigarayı son 30 günde kullananların oranı yüzde 15 olarak kaydedildi. 13 yaş grubunda ise son 30 günde elektronik sigara kullandığını bildirenlerin oranı yüzde 9, geleneksel sigara kullanım oranı yüzde 5 olarak açıklandı. Mapolar, bu verilerin Kıbrıs'a ait olmadığını ancak KKTC'de de yaş gruplarına göre gerçek kullanım oranlarının belirlenmesi için kapsamlı bir araştırma yapılması gerektiğini söyledi.

Alkolle birlikte kullanım ve trafik uyarısı

Yeni nesil kannabinoid içeren ürünlerin alkol veya başka psikoaktif maddelerle birlikte tüketilmesinin kalp atışlarında hızlanma, aşırı uyku hali, baş dönmesi, bilinç bulanıklığı, kaygı, panik ve koordinasyon bozukluklarına yol açabileceğini belirten Mapolar, bazı ağır vakalarda zehirlenme ve psikotik belirtilerin görülebildiğini söyledi. Elektronik sigara veya psikoaktif madde içeren herhangi bir ürün kullanıldıktan sonra, özellikle alkolle birlikte tüketim söz konusuysa araç kullanılmaması gerektiğini vurguladı.

KKTC'de politika çağrısı

Mapolar, konunun yalnızca bireysel tercih olarak değil; halk sağlığı, gençliğin korunması, eğitim, güvenlik ve bağımlılıkla mücadele başlıkları altında bütüncül bir devlet politikasıyla ele alınması gerektiğini söyledi. Bu kapsamda bakanlıklar, sağlık kurumları, bağımlılıkla mücadele birimleri, güvenlik güçleri, eğitim kurumları ve sivil toplum örgütlerinin birlikte hareket etmesini istedi. Şüpheli ürünlerin kimyasal analizlerinin gecikmeden yapılabilmesi için laboratuvar kapasitesinin güçlendirilmesi gerektiğine işaret etti.

Güney Kıbrıs'la polis, sağlık ve eczacılık birimleri arasında bilgi paylaşımının geliştirilmesini, laboratuvar bulgularının karşılıklı paylaşılmasını ve ortak halk sağlığı uyarıları oluşturulmasını isteyen Mapolar, uluslararası kuruluşlarla iş birliğinin de artırılması gerektiğini söyledi.

Mapolar, ailelerin çocuklarıyla açık iletişim kurmasını, kullanılan ürünlerin nereden temin edildiğinin ve içeriğinin bilinmesinin önem taşıdığını belirtti. Şüpheli bir ürün kullanımı sonrasında çarpıntı, aşırı uyku hali, bilinç bulanıklığı veya panik gibi belirtiler görüldüğünde tıbbi yardım alınması gerektiğini, bilinç kaybı, solunum güçlüğü veya nöbet durumunda vakit kaybetmeden 112 Acil Çağrı Merkezi'nin aranması gerektiğini hatırlattı.