Rum basını: Hristodulidis'in 19 'yeni' önerisi durağanlığa mazeret

Rum basınında yer alan haber ve analizlerde, Rum Yönetimi Başkanı Hristodulidis'in son dönemde gündeme getirdiği 19 öneri, Kıbrıs müzakerelerindeki durağanlığa mazeret olarak değerlendirildi.

Alithia gazetesi, BM Genel Sekreteri'nin Kıbrıs Kişisel Temsilcisi Maria Angela Holguin'in, yıl sonundan önce gayriresmi formatta genişletilmiş bir görüşme yapılabilmesi için güven yaratıcı önlemler, metodoloji ve özde ilerleme kaydedilmesini şart koştuğunu aktardı. Habere göre Rum yönetimi ise sonuç alınabilmesi için Kıbrıs Türk tarafının, 19 öneri ve daha önce görüşülen konularda siyasi irade göstermesi gerektiğini savunuyor.

Gazeteye göre Holguin, siyasi iradenin öneri üretmekle değil anlaşma ve uygulamayla ölçüldüğünü söyledi. Holguin'in, 9 Kasım'daki üçlü görüşme öncesinde pazartesi günü Cumhurbaşkanı Tufan Erhürman ile bir araya geleceği, bir sonraki adım için üçlü görüşmede somut içerik üretilmesi gerektiği belirtildi. Rum yönetiminin, Holguin'in liderler görüşmesine katılımına önem atfettiği, ancak Holguin'in kendi rolünün kolaylaştırıcılık olduğunu açıkça ifade ettiği kaydedildi.

Politis gazetesinde Kiriakos Pieridis imzasıyla yayımlanan analizde ise Hristodulidis'in 19 fikrini neden Genel Sekreter Antonio Guterres'in görev süresinin sonuna yakın bir dönemde ortaya attığı sorgulandı. Hristodulidis'in bu fikirleri Cumhurbaşkanı Erhürman'a ve eylülde New York'ta görüştüğü Guterres'e sözlü olarak aktardığı, ancak önerilerin olumlu bir karşılık bulmadığı belirtildi.

Maraş ve geçiş noktası önerileri

Analize göre 19 öneri arasında, yıllardır gündemden düşmüş olan Maraş ile ilgili bir öneri de bulunuyor. Hristodulidis'in, 26 Ekim'de Maraş'a ilişkin bir heyetle yaptığı görüşmede, önerisinin 2005'teki pakedten farklı ve yeni olduğunu iddia ettiği, muhataplarından fikri desteklemelerini istediği aktarıldı. Öneri, ara bölgenin BM Barış Gücü denetimine verilmesini, ardından bu denetimin Rumların dönüşü için Maraş'a genişletilmesini öngörüyor. Karşılığında Mağusa Limanı'nın Avrupa gözetiminde doğrudan ticarete açılması ve Rum yönetiminin Barış Gücü'ne yaptığı maddi katkının artırılması öneriliyor.

Analizde, Glafkos Klerides'in 1994'te benzer bir konuyu Ercan Havalimanı'nın açılmasına karşılık gündeme getirdiği, 2005'te bu pakete havalimanı ve doğrudan ticaretin eklendiği ancak Rum tarafının bu fikri sonradan terk ettiği hatırlatıldı. Hristodulidis'in Rum Yönetimi Başkanlığı'na geldiğinden bu yana Maraş konusuyla ilgilenmediği, iki toplumun ortak yeniden inşa planlarının da gündeme gelmediği kaydedildi.

Yeni geçiş noktaları konusunda Hristodulidis'in, Troodos'taki Kambos ve Çakistra köylerinin Gemikonağı ile birleştirilmesini önerdiği, ancak bu önerinin dört yeni geçiş noktası paketine dahil olup olmadığının belirsizliğini koruduğu belirtildi. Analizde şu değerlendirmeye yer verildi: "Sanki bu taahhütten ve özellikle Haspolat geçiş noktasını görüşmekten kurtulmak isteniyor. Hristodulidis muhtemelen DİKO ve ELAM başta olmak üzere yeni geçiş noktası açılmasına kesinlikle karşı çıkan destekçileri arasında memnuniyetsizlik yaratmak istemiyor."