Rusya rafineri kapasitesinde daralma nedeniyle benzin ithal ediyor

Dünyanın ikinci büyük ham petrol üreticisi Rusya, Ukrayna'nın enerji altyapısına yönelik yoğunlaşan saldırıları nedeniyle rafineri faaliyetlerinde ciddi kesintilerle karşı karşıya kaldı. Ağustosta Orsk, TANECO, Ilsky, Bashneft-Novoil ve Yaroslavl gibi tesisler saldırıların hedefi olurken, temmuz sonundan itibaren Volgograd, Saratov ve Ryazan gibi büyük rafinerilerde de üretim kesintileri yaşandı.

S&P Global Energy verilerine göre Rus rafinerilerinde işlenen ham petrol miktarı temmuzda günlük ortalama 3,7 milyon varile gerileyerek geçen yılın ortalamasının yüzde 28 altında kaldı. Bu düşüş benzin üretimine de yansıdı; ülkenin benzin üretimi temmuz başında mevsimsel iç talebin yaklaşık yüzde 65'ini karşılayabilecek seviyeye indi ve bazı bölgelerde akaryakıt istasyonlarında satış sınırlamaları getirildi.

Deniz yoluyla ithalat arttı

Arz sıkıntısını hafifletmek isteyen Moskova, temmuz sonundan bu yana denizyoluyla 1 milyon varilin üzerinde benzin ithal etti. S&P Global Commodities at Sea ve Kpler verilerine göre, Hindistan menşeli toplam 1 milyon 6 bin varil benzin Mısır üzerinden Rusya'ya sevk edilirken, Fas'tan yüklenen menşei belirsiz 300 bin varillik benzin kargosu da ülkeye ulaştı. Rusya ayrıca Belarus'tan demir yoluyla temmuzda önceki aya göre yüzde 13 artışla 212 bin ton benzin, Kazakistan'dan da yaklaşık 1000 ton benzin tedarik etti.

Bu gelişmelerin ardından Rus hükümeti, benzin ihracatına yönelik geçici yasağı 31 Ocak 2027'ye kadar uzatarak petrol şirketlerinden sorunlu bölgelere sevkiyatları artırmalarını istedi.

İhracatta zıt seyir

Uluslararası Enerji Ajansı verilerine göre Rusya'nın petrol ürünü ihracatı temmuzda önceki aya göre günlük 400 bin varil azalarak 1,4 milyon varile geriledi; bu, geçen yılın aynı dönemine kıyasla günlük 1,3 milyon varillik bir düşüşe işaret ediyor. Buna karşın ham petrol ihracatı aylık bazda günlük 200 bin varil azalarak 5,6 milyon varile geriledi, ancak geçen yılın aynı ayına göre günlük 800 bin varil arttı.

Energy Aspects Kıdemli Petrol Ürünleri Analisti Natalia Losada, Rusya'nın ağırlıklı olarak benzin ve jet yakıtı ithal ettiğini belirterek bunun rafinaj sisteminin ciddi ölçüde zayıfladığını gösterdiğini söyledi. Losada, saldırıların sürmesi halinde küresel arz dengelerinin özellikle motorin piyasasında sıkı kalabileceğini, ancak kış aylarında Rusya'nın yakıt talebinin azalmasının bir rahatlama sağlayabileceğini belirtti.

Oslo Üniversitesi'nden Francesco Sassi, Rusya'nın petrol ürünleri ithalatçısı konumuna gelmesinin Moskova'nın enerji güvenliği için açık bir tehdit oluşturduğunu ve uzun vadede ekonomik olarak sürdürülemez olduğunu vurguladı. Sassi, Ukrayna'nın insansız hava aracı saldırılarının Rusya'nın petrol ihracatının güvenilirliğini ciddi biçimde sorgulanır hale getirdiğini ifade etti.

ICIS'te Kıdemli Petrokimya Uzmanı Paolo Scafetta ise rafineri kesintilerinin sürmesi halinde Rusya'nın daha fazla petrol ürününü iç piyasada tutmak zorunda kalabileceğini, bunun da küresel piyasalarda baskıyı artırabileceğini söyledi. Scafetta, Avrupalı alıcıların motorin ve jet yakıtı tedarikinde Rus alıcılarla giderek daha fazla rekabet etmek zorunda kalabileceğini ekledi.