Akdeniz Dişli Sazancığı: KKTC'de neslini sürdürmekte zorlanan minik balık

Kıbrıs doğasının az bilinen canlılarından biri olan Akdeniz Dişli Sazancığı (Aphanius fasciatus), denizde değil ancak deniz suyundan kat kat daha tuzlu ortamlarda yaşayabilen dayanıklı bir tür olarak öne çıkıyor.

Ortalama beş santimetre büyüklüğündeki bu küçük balık, ülkede üç bölgede varlığını sürdürüyor: Mağusa, Güzelyurt ve Ağrotur. Küresel ölçekte nesli tehlike altında kabul edilmese de, ülkede yapılaşma, çevre kirliliği, kuraklık, doğal kıyı yapılarının bozulması ve yaşam alanı kayıpları nedeniyle ulusal düzeyde tehlike altında bulunuyor.

Tuzluluğa olağanüstü dayanıklılık

Tür, deniz suyunun (ortalama 35 promil) beş katına kadar tuzlu sularda, yani 180 promile ulaşan ortamlarda yaşayabiliyor. Ağrotur'daki sulak alanlarda 5-100 promil arasında değişen tuzluluk oranlarında yaşam kayıtları bulunsa da, balık için en uygun ortam 35-45 promil aralığı olarak belirtiliyor.

Akdeniz havzasındaki tüm ülkelerde görülen Dişli Sazancık, Bern ve Barselona sözleşmeleri ile Avrupa Birliği Habitat Direktifi kapsamında koruma altında. Kıbrıs'a özgü bir tür olmamasına rağmen, adadaki üç farklı dağılım alanında yaşayan bireyler arasında bile genetik farklılıklar tespit edilmiş durumda.

Rekabet dezavantajı

Yumurtlayarak üreyen Dişli Sazancık'ın erkek bireyleri dişilerden daha küçük ama daha gösterişli özellikte. Tür, acı su ve dere ekosistemlerinde de yaşayabiliyor ancak bu ortamlarda canlı doğumla üreyen, işgalci ve yırtıcı bir tür olan sivrisinek balığı (Gambusia holbrooki) ile rekabette zorlanıyor. Suyun tuzluluğu arttıkça rekabet üstünlüğü tekrar Dişli Sazancık'a geçiyor.

Uzmanlar, doğanın bu küçük ama değerli canlısının titizlikle korunması gerektiğine dikkat çekiyor.