KKTC'de nadir bir tür: Akdeniz Dişli Sazancığı tehlike altında

Ülkemiz sulak alanlarında yaşayan Akdeniz Dişli Sazancığı (Aphanius fasciatus), denizden kat kat daha tuzlu sularda hayatta kalabilen az bilinen ama değerli bir tür olarak öne çıkıyor.

KKTC'de bu türe sadece üç bölgede rastlanıyor: Mağusa, Güzelyurt ve Ağrotur. Küresel ölçekte nesli tehlikede sayılmayan Dişli Sazancık, ülkemizde ulusal düzeyde tehlike altında bulunuyor. Kıyı yapılaşması, çevre kirliliği, kuraklık, doğal kıyı yapılarının bozulması ve yaşam alanı kayıpları türün varlığını tehdit eden başlıca etkenler arasında sayılıyor.

Rekabet ve dayanıklılık

Dişli Sazancık, aynı yaşam alanlarını paylaştığı istilacı sivrisinek balığı (Gambusia holbrooki) ile rekabette zorlanıyor. Canlı doğumla üreyen ve yırtıcı özelliğiyle bilinen gambusyalar, tatlı ve düşük tuzlu sularda avantaj sağlıyor. Ancak su tuzluluğu arttıkça rekabet üstünlüğü Dişli Sazancık'a geçiyor.

Tür, olağanüstü bir tuzluluk toleransına sahip; deniz suyunun ortalama beş katına kadar tuzlu ortamlarda (180 promile kadar) yaşayabiliyor. Buna karşın en uygun yaşam koşulları 35-45 promil aralığında oluşuyor. Ağrotur'daki sulak alanlarda tuzluluk oranının 5-100 promil arasında değiştiği, türün burada da yaşam sürdürebildiği belirtiliyor.

Akdeniz havzasının tüm ülkelerinde bulunan bu balık, Bern ve Barselona sözleşmeleri ile Avrupa Birliği Habitat Direktifi kapsamında koruma altında. Kıbrıs'a özgü olmasa da, adadaki üç farklı yaşam alanında bulunan bireyler arasında bile genetik farklılıklar gözlemleniyor.

Ortalama beş santimetre büyüklüğündeki tür yumurtlayarak üreme gösteriyor; erkek bireyler dişilerden daha küçük ama daha gösterişli renklere sahip. Uzmanlar, ülkemiz doğasına özgü bu değerli türün titizlikle korunması gerektiğini vurguluyor.