Ay'ın milyonlarca yıl değil, beş saatte oluştuğu öne sürüldü

Güneş Sistemi'nin ilk döneminde Dünya ile Mars büyüklüğünde bir ön gezegenin çarpışmasını konu alan yeni simülasyonlar, Ay'ın oluşum sürecine dair yerleşik kabulü sorguluyor. Yaklaşık 4,5 milyar yıl önce yaşandığı düşünülen bu dev çarpışma, Ay'ın kökenini açıklayan en güçlü bilimsel teori olarak kabul ediliyor.

Southwest Araştırma Enstitüsü bünyesindeki araştırmacıların geliştirdiği yüksek çözünürlüklü yeni bilgisayar modelleri, çarpışan gök cisimlerinin iç sıcaklıklarının ve jeolojik dayanıklılıklarının süreci nasıl şekillendirdiğini ilk kez bu denli ayrıntılı biçimde ortaya koydu. Bulgular, Dünya'nın doğal uydusunun kozmik ölçekte adeta bir göz açıp kapama süresinde, yaklaşık beş saat içinde bir araya gelmiş olabileceğine işaret ediyor.

Sıcaklık ve jeolojik direnç belirleyici oldu

Araştırmada, çarpışan gök cisimlerinin o anki iç sıcaklıkları ve malzeme mukavemetleri hesaplamalara dahil edildi. Oluşum aşamasındaki ön gezegenlerin iç kısımlarının sıcak olması, çarpışma anındaki deformasyonu ve darbenin nasıl soğurulduğunu doğrudan etkiledi. Dünya'ya çarptığı düşünülen Theia adlı Mars büyüklüğündeki gök cisminin sıcaklığı, çarpışma sonrasında uzaya saçılan enkazın dağılma hızını ve yoğunluğunu belirleyen temel etken oldu.

Beş saatlik oluşum senaryosu

Daha önceki modeller, çarpışma sonrası Dünya çevresinde oluşan enkaz diskinin uzun bir süre içinde yavaşça birleşerek Ay'ı meydana getirdiğini öngörüyordu. Ancak Theia'nın gezegenlerin oluşumundan yaklaşık 60 milyon yıl sonra, henüz sıcakken Dünya'ya çarptığı senaryoda, gök cisminin tamamen parçalandığı ve ortaya çıkan enkazın yalnızca beş saat içinde tek parça bir uydu hâlinde kümelendiği görüldü.

Araştırmacılar, bu sonuçların Ay'ın mevcut fiziksel ve kimyasal yapısını anlamak için önemli bir ipucu sunduğunu belirtiyor. Yeni veriler, Ay'ın oluşum zamanlamasını daha kesin sınırlarla belirlemenin yanı sıra Dünya'nın mantosu ile Ay arasındaki jeolojik benzerlik ve farklılıkların da anlaşılmasına katkı sağlamayı hedefliyor.