Gökbilimciler 'Mega-Dünya' tipi kayalık ötegezegen keşfetti

Gökbilimciler, Dünya'dan yaklaşık 2,5 kat daha geniş ancak 23,5 kat daha fazla kütleye sahip, olağanüstü yoğun bir ötegezegen keşfetti. GJ 523b olarak adlandırılan gezegen, kütlesi gaz devlerinin oluşum sınırını aşmasına rağmen kalın bir gaz katmanı taşımıyor; bunun yerine büyük ölçüde kayalık bir yapıya sahip.

Gezegen, yıldızının çevresindeki turunu 17,75 günde tamamlıyor. İçinde bulunduğu sistemin yaklaşık 170 milyon yıllık olduğu tahmin ediliyor. Bu ölçekte kütleli ve ağırlıklı olarak kayalık gezegenler resmi bir sınıf oluşturmasa da astronomlar tarafından on yılı aşkın süredir "mega-Dünya" olarak tanımlanıyor.

Gaz devi olması beklenirken kayalık çıktı

Gezegenlerin, genç yıldızların çevresindeki gaz ve toz disklerinde kaya ve metalden oluşan çekirdeklerin büyümesiyle şekillendiği düşünülüyor. Bu çekirdekler yeterince büyüdüğünde çevredeki hidrojen ve helyumu çekerek kalın gaz katmanlarına dönüşebiliyor. Güneş Sistemi'ndeki Jüpiter ve Satürn gibi gaz devlerinin çekirdekleri, kütleleri yaklaşık 20 Dünya kütlesine ulaştığında büyük miktarda gaz toplamaya başlamıştı.

GJ 523b ise 23,5 Dünya kütlesiyle bu eşiği aşmış durumda. Buna karşın gezegenin yüksek yoğunluğu, ağırlıklı olarak kayalık bir bünyeye işaret ediyor.

Araştırmacılar, bu durumu açıklayabilecek iki olası senaryo üzerinde duruyor. Birincisine göre gezegen başlangıçta kalın bir atmosfere sahipti ancak zamanla bu gaz katmanını kaybetti. İkinci ve daha çarpıcı senaryoya göre ise GJ 523b, iki gezegenin çarpışması sonucunda oluşmuş olabilir; böyle bir çarpışma kayalık kütleleri birleştirirken gaz katmanlarının büyük kısmını uzaya savurmuş olabilir.

Bilim insanları, tek bir örnek üzerinden gezegen oluşumuna dair genel bir sonuca ulaşmanın mümkün olmadığını belirtiyor. Benzer mega-Dünya tipi gezegenlerin daha fazla keşfedilmesinin, bu yapıların nadir istisnalar mı yoksa daha geniş bir gezegen popülasyonunun parçası mı olduğunu anlamaya yardımcı olacağı değerlendiriliyor.