BM Temsilcisi Holguín: Pazartesi sonuç yoksa raporum 'hiçbir şey olmadı' olacak

BM Genel Sekreteri'nin Kıbrıs Kişisel Temsilcisi María Ángela Holguín, ara bölgedeki eski Lefkoşa Uluslararası Havalimanı'ndaki BM İyi Niyet Misyonu Binası'nda ANKA'ya yaptığı açıklamada, üzerinde çalışılan güven artırıcı önlemler paketinde pazartesi günü sonuç alınmasının, Kıbrıs sürecinin BM Genel Sekreteri Antonio Guterres'in görev süresini aşarak devam edebilmesi açısından önemli olduğunu söyledi.

Holguín, paketin dört yeni geçiş noktası açılmasını ve Derinya bölgesindeki 10 nolu BM kontrol noktası civarında her iki tarafta da 70'er bin metrekarelik mayınlı alanın temizlenmesini öngördüğünü belirtti. "Pazartesi ne olacağını göreceğiz, bu kez güven artırıcı önlemler konusunda bir adım atılmasını umuyorum" dedi. Sürecin ilerlemediği durumda Guterres'e sunacağı raporun "hiçbir şey olmadı" şeklinde olacağını söyleyen Holguín, sürecin canlı kalması halinde ise çabayı gelecek yıla, yeni genel sekreter dönemine kadar sürdürebileceklerini belirtti.

Mayın temizliğinde eşit başlangıç

Türk tarafının adanın tümünde mayın temizliği konusunda karar istemesiyle ilgili farka değinen Holguín, "Bir yerden başlamalıyız, iki tarafta da aynı 70 bin metrekareyle başlayacaklar" dedi. Nihai hedefin mayınsız bir ada olduğunu belirterek, "Daha fazlasını istiyoruz diye mayın temizliğini bekletmemeliyiz" ifadesini kullandı. Geçiş noktaları konusunda Erenköy yerine Kambo seçeneğinin gündeme gelmesiyle ilgili ise bu değişikliğin sürece yardımcı olmasını umduğunu söyledi. Pakette Haspolat, Kiracıköy-Gaziler-Eğlence, Akıncılar-Limya ve Kambo-Gemikonağı güzergâhları yer alıyor.

Holguín, iki liderin güven artırıcı önlemlerde ilerlemek için siyasi irade gösterdiğini, ancak yeni müzakerelerin nasıl yürütüleceği konusunda beklenen yakınlaşmanın sağlanamadığını söyledi. Önce liderlerin Guterres'le 2+1 formatında, ardından Türkiye, Yunanistan ve Birleşik Krallık'ın katılımıyla 5+1 formatında bir araya gelmesinin düşünüldüğünü belirtti; 5+1 aşamasını resmî müzakerelerin başlangıcı olarak tanımladı. Paket kesinleştiğinde Guterres'le görüşeceğini, ancak üçlü görüşme mi yoksa doğrudan 5+1 toplantısı mı yapılacağına dair henüz bilgisi olmadığını, her iki format için de tarih bulunmadığını söyledi.

Dönüşümlü başkanlık ve Erhürman'ın talepleri

Siyasi eşitlik konusunda 11 Aralık'ta anlaşmaya varıldığını belirten Holguín, tartışmanın daha çok dönüşümlü başkanlıkta yoğunlaştığını, bunun siyasi eşitliğin parçası olduğunu söyledi. Kıbrıs Rum liderinden bu düzenlemeyi müzakereler başlamadan teyit etmesini istemenin zor olduğunu, ayrıntıların müzakere masasında ele alınması gerektiğini belirtti.

Kıbrıs Türk lideri Tufan Erhürman'ın, müzakerelerin belirli bir süre içinde yürütülmesini ve görüşmeler Kıbrıs Türk tarafının kusuru olmadan sonuçsuz kalırsa eski statükoya otomatik dönülmemesini talep ettiğini hatırlatan Holguín, Erhürman'dan bu konuda somut öneriler ortaya koymasını istedi. İki liderin, taraflardan birinin masadan kalkması halinde ne yapılacağını olası üçlü görüşmeden önce ele alması gerektiğini söyledi. Olası güvenceler arasında doğrudan ticaret, doğrudan uçuşlar ve doğrudan temasları örnek gösterdi; doğrudan ticaret konusunda Avrupa Birliği'nin de sürece katılması gerektiğini belirtti.

Maraş önerisi ve BM'nin kapasitesi

Kıbrıs Rum lideri Nikos Hristodulidis'in Maraş'ın Kıbrıslı Rumların yerleşimine açılması ve geçici olarak BM yönetimine devredilmesi önerisini, Erhürman'ın dört maddesine bir karşılık çabası olarak değerlendiren Holguín, "Maraş'ın BM yönetimine geçmesi geri döndürülemez olabilir, ama Gazimağusa Limanı ve doğrudan ticaret için aynı şeyi söyleyebilir miyiz bilmiyorum" dedi. BM'nin Maraş'ın yönetimini üstlenmesinin ciddi kaynak ve kapasite gerektireceğini, bu imkânın şu an BM'de bulunmadığını belirtti. Tarafların uzlaşması halinde kaynak istemek için Güvenlik Konseyi'ne gidilebileceğini söyledi.

Holguín, "Her şey üzerinde anlaşılmadan hiçbir şey üzerinde anlaşılmış sayılmaz" ilkesine itiraz ederek, uzlaşılan güven artırıcı önlemlerin müzakereler sürerken uygulanmasının insanların değişime inanmasını kolaylaştıracağını söyledi. Garantör ülkelerin rolüne ilişkin olarak, Türkiye, Yunanistan ve Birleşik Krallık'ın liderlerin üzerinde uzlaştığı çözümü desteklemesi gerektiğini, 5+1 toplantısının taraflar adına karar almak için değil liderlerin kararına destek vermek için yapılacağını belirtti.