Sayıştay raporu: Hız kameralarında yazılım sorunu yüzlerce milyon TL'lik ceza kaybına yol açtı

Sayıştay Başkanlığı'nın hız tespit kamera sisteminin değiştirilmesine ilişkin hazırladığı denetim raporu, hem eski hem yeni kamera sistemlerinde ciddi sorunlar bulunduğunu ortaya koydu.

Rapora göre, eski sistemin yazılımına erişimin kapanması nedeniyle yaklaşık 600 milyon 334 bin 571 TL tutarında hız limiti ihlaline ceza düzenlenemedi. Yeni kameralar kurulup devreye alınmış olsa da yazılım entegrasyonu sağlanamadığı için tespit edilen ihlaller de cezaya dönüştürülemedi.

Eski sistem lisans anlaşmazlığıyla devre dışı kaldı

2006 yılında Sensys Gatso Netherlands B.V.'den toplam 5 milyon 698 bin 778,60 Euro bedelle alınan 110 sabit, 2 point-to-point ve 8 mobil kameradan oluşan sistem, Türkiye ile KKTC arasında 27 Eylül 2023'te imzalanan protokol kapsamında 2025'te devre dışı bırakıldı. Sayıştay, sistemin neden değiştirildiğine ilişkin herhangi bir inceleme, rapor veya yazışmaya ulaşamadığını, bakanlığa yazılı sorduğu bu soruya da cevap alamadığını belirtti. Bakanlık ise değişikliğin Türkiye-KKTC protokolü kapsamında yapıldığını, politika tercihinin bakanlıkça belirlenmediğini bildirdi.

Ayrıca Bakanlık ile Sensys Gatso arasında Xilium yazılımının lisans ücretinde anlaşmazlık yaşanması ve bakanlığın talep edilen ücreti ödememesi sonucunda yazılıma erişim 8 Nisan 2025'te kapandı. PGM'nin 4 Nisan 2025 tarihli yazısına göre bu nedenle 125 bin hız ihlaline ilişkin yaklaşık 400 milyon TL'lik ceza düzenlenemeyecekti. Sayıştay kendi hesaplamasında, 2023'ün ikinci yarısında 47 bin 899 ihlal için en az 86 milyon 711 bin TL, 2024 ikinci yarısı ile Mart 2025 arasında yaklaşık 313 milyon 288 bin TL, Nisan-Ağustos 2025 döneminde 37 bin ihlal için 172 milyon 280 bin TL tutarında ceza kaybı hesapladı; toplamda bu tutar 600 milyon 334 bin 571,18 TL'ye ulaştı. Ekim 2020-Haziran 2024 döneminde GKRY plakalı araçlara ait 19 bin 918 cezanın da tebliğ edilemediği, bu tutarın en az 28 milyon 54 bin TL olduğu belirtildi.

Yeni sistemde de ceza düzenlenemedi

Yeni sistem kapsamında Türkiye Cumhurbaşkanlığı Savunma Sanayii Başkanlığı ile Radarsan arasında 13 Mayıs 2024'te imzalanan sözleşmeyle 130 sabit ve 20 mobil olmak üzere 150 kamera tedarik edildi. Kameralar Temmuz 2025'te KKTC'ye getirildi, sabit kameraların kurulumu Eylül ayında tamamlanarak 16 Ocak 2026 itibarıyla devreye alındı; 20 mobil kamera raporun tamamlandığı tarihte henüz PGM'ye teslim edilmemişti. 10 Nisan 2026'ya kadar Radarsan'a 134 milyon 486 bin 34,67 TL ödeme yapıldığı, ödemelerin sözleşme bedeline henüz ulaşmadığı ve finansmanın Türkiye Cumhuriyeti tarafından sağlandığı belirtildi. Kameraların hibe niteliği ve mülkiyeti konusunda Sayıştay'a belge sunulmadı.

Sayıştay, kameraların temini öncesinde güvenlik açığı, ölçüm doğruluğu, uluslararası akreditasyon ve KKTC koşullarına uygunluk konularında araştırma yapıldığına ilişkin belgeye ulaşamadığını kaydetti.

Radarsan tarafından geliştirilen Enforcex yazılımının, PGM'nin kullandığı Trafik Puanlı İşlemleri yazılımıyla entegrasyonu tamamlanamadı; PGM'ye göre bu yazılımın eski ve tutarsız çalışması entegrasyonu engelledi. Bu nedenle 16 Ocak 2026'da devreye alınan sabit kameralar ihlalleri tespit etmesine karşın ceza düzenlenemedi; Trafik Puanlı İşlemleri yazılımının Radarsan tarafından yeniden yazılması kararlaştırıldı. Enforcex'in GKRY plakalı araç verileriyle entegrasyonu da tamamlanamadığından bu araçlara da ceza kesilemedi. Sayıştay, kurulumun tamamlandığı Eylül 2025 ile devreye alma tarihi arasındaki yaklaşık 4,5 aylık dönemde kameralar aktif olsaydı 173 milyon 986 bin 580 TL'lik ceza düzenlenebileceğini tahmini olarak hesapladı.

Teknik ve yönetsel eksiklikler

PGM'ye göre yeni kameraların gece çektiği siyah-beyaz görüntülerde plaka, sürücü ve araç modeli net görülemiyor; bazı hız sınırı levhalarının eksik olduğu, bazılarının kamera çekim mesafesi içinde bulunduğu ve kamera-levha mesafelerinin standart olmadığı da raporda yer aldı. PGM'nin sistemin canlı görüntü ve video kayıtlarına erişimi bulunmuyor; sunucu Bakanlık binasında yer alıyor ve PGM'nin sunucu üzerinde tasarruf yetkisi yok. Sayıştay bunun ilgili yasa ve tüzük hükümlerine aykırılık oluşturabileceğine dikkat çekti.

Eski sabit kameraların bir kısmı sökülerek depolara kaldırıldı, bir kısmı eski yerlerinde bırakıldı, bir kısmı ise bakım firmasının deposunda tutuluyor. Karayolları Dairesi deposundaki kameraların atıl ve sağlıksız koşullarda muhafaza edildiği tespit edildi; bu kameraların geleceğine ilişkin bir planlama olup olmadığına dair bakanlıktan bilgi alınamadı.

Sayıştay, eski sistemde ortaya çıkan yaklaşık 600,3 milyon TL'lik tutar ile kameraların atıl bırakılmasına ilişkin hususların kamu zararı oluşturabileceğini değerlendirerek, bulguların 41/2019 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Yasası'nın 89'uncu maddesi kapsamında değerlendirilmek üzere KKTC Hukuk Dairesi'nin bilgisine getirilmesi gerektiği sonucuna vardı.